EDITORIAL

IRON MAIDEN

Προβληματισμός για τα όρια του ασύλου στα Προπύλαια

VIAGRA: Χάπι end?

ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ «ΣΦΑΖΟΥΝ» ΦΟΙΤΗΤΕΣ!

Κριτήρια εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο

ΟΥΔΕΝ… ΚΑΛΟΝ ΑΜΙΓΕΣ ΚΑΚΟΥ

Τι υποστηρίζει η ΠΑΣΠ

ΧΑΜΟΣ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ

ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ

Αρλέτα

Θεατρική Θεσσαλονίκη:

Μιλτιάδης Πασχαλίδης

Το Μαγικό Χαλί και… το παλαιοβιβλιοπωλείο

Το Τελικό Βήμα στην Αιωνιότητα

Ελληνοτουρκικό συμπόσιο στο Πάντειο

Θάνος Λίποβατς

Ο Γιάννης Ξανθούλης θυμάται…

ΧΑΡΙΣ ΑΛΕΞΙΟΥ


 

ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

 

EDITORIAL

 

ΜΕΓΑΛΟΣ θόρυβος έγινε τον τελευταίο καιρό για τις ερμηνείες κάποιων λημμάτων του Λεξικού Μπαμπινιώτη.

ΞΕΣΠΑΘΩΣΑΝ πολλοί, ανάμεσά τους και σχεδόν όλοι οι πανεπιστημιακοί (των Αθηνών…), για την απαγόρευση της κυκλοφορίας του Λεξικού.

 

ΚΡΑΥΓΕΣ του τύπου «όχι στη λογοκρισία», «γυρίζουμε σε ένα νέο Μεσαίωνα» και άλλα ηχηρά παρόμοια. Αλλά και οι άλλοι: «ν’ απαγορευθεί», «προσβάλλει την ελληνικότητά μας» κ.λπ.

 

ΜΙΑ ΝΗΦΑΛΙΑ αντιμετώπιση του θέματος έχει ως εξής:

 

Λογοκρισία δεν υπήρξε. Το Λεξικό κυκλοφόρησε κανονικά και μετά διετάχθη η απαγόρευση της κυκλοφορίας του, κατόπιν δικαστικής αποφάσεως. Σε όλο τον κόσμο, και στην Ελλάδα, οιοσδήποτε μπορεί να προσφεύγει στα δικαστήρια για δημοσιεύματα που θεωρεί ότι τον θίγουν. Το απαραβίαστο αυτό ατομικό δικαίωμα λησμόνησαν όσοι ξιφούλκησαν εναντίον της απαγόρευσης.

Για τους άλλους, τους υποστηρικτές της απαγόρευσης τι να πει κανείς; Απλώς, ότι παρ’ ότι – υποτίθεται ότι – διδάσκουν την επιστήμη δεν κατέχουν ούτε το Α της, δηλαδή ότι η επιστήμη προϋποθέτει την πλήρη ελευθερία του επιστήμονα να παρουσιάζει τα πορίσματα της έρευνάς του με τον τρόπο που επιθυμεί.

 

ΤΟ ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΟ βρίσκεται στο ότι τα δικαστήρια στη χώρα μας κρίνουν πια με βάση το «λαϊκό» αίσθημα και μάλιστα της περιοχής στην οποία βρίσκονται.

 

ΕΙΝΑΙ πολύ αμφίβολο αν δικαστήριο της Αθήνα θα δεχόταν ασφαλιστικά μέτρα εναντίον του συγκεκριμένου λεξικού.

 

Ο νοών νοείτω.

 


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

 

 

IRON MAIDEN

Το ROCK είναι εδώ

 

Οι IRON MIDEN, το συγκρότημα που από το 1979 όταν συστήθηκε μέχρι σήμερα έχει κυριεύσει τα όνειρα χιλιάδων νέων και έχει αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα συγκροτήματα του Heavy Metal, κυκλοφόρησαν πριν από λίγο καιρό το νέο τους άλμπουμ «VIRTUAL XΙ». Στα πλαίσια της προώθησης του «VIRTUAL XΙ» η δισκογραφική εταιρεία των IRON MAIDEN φρόντισε και κάλεσε τους DAVE MURRY (κιθάρα και ιδρυτικό μέλος) και BLAZE BAYLEY (φωνητικά) στην Ελλάδα για μια συνέντευξη τύπου (δυστυχώς όχι για συναυλία ακόμα). Εμείς κατορθώσαμε να είμαστε παρόντες σ’ αυτή τη συνέντευξη τύπου, να μιλήσουμε με το σχετικά νέο τραγουδιστή του BLAZE BAYLEY και να σας παραθέσουμε τα όσα ειπώθηκαν.

Ποια η γνώμη σου για το ελληνικό κοινό;

Το συγκρότημα έχει δώσει 4 συναυλίες, η μια χωρίς εμένα αλλά με τον Bruce Dickinson και η γνώμη μου είναι ότι το ελληνικό κοινό είναι πράγματι υπέροχο. Έχουμε πολλούς θαυμαστές στην Ελλάδα οι οποίοι από παλιά μέχρι σήμερα μας στηρίζουν στη δουλειά μας.

Φημίζεστε ωστόσο για τις καλές συναυλίες που δίνεται και δείχνετε ότι διασκεδάζετε τις live εμφανίσεις σας;

Αυτό είναι αλήθεια. Δυστυχώς στην προηγούμενη τουρνέ χάσαμε δύο συναυλίες διότι είχαμε προβλήματα τόσο τεχνικά όσο και ήχου.

Έχεις έρθει ποτέ στην Ελλάδα για διακοπές στα ελληνικά νησιά Blaze;

Έχω έρθει μερικές φορές στην Ελλάδα και έχω επισκεφτεί την Πάρο και την Κέρκυρα.

Μόνο σ’ αυτά τα νησιά έχεις πάει;

Δυστυχώς ναι, γιατί δουλεύω πολύ και σπάνια κάνω διακοπές.

Blaze ποια είναι η γνώμη σου για τους προηγούμενους τραγουδιστές των Iron Maiden; Έχουν επηρεάσει το προσωπικό σου στυλ στα φωνητικά;

Δεν νομίζω ότι με έχουν επηρεάσει. Αντιθέτως νομίζω ότι οι δικές μου επιρροές είναι ο Bon Scott, ο πρώτος τραγουδιστής των AC/DC καθώς επίσης και οι πρώτες δουλειές του Ronie JamesDio και του Ozzy από τους πρώτους δίσκους των Black Sabbath. Αλλά αναμφίβολα υπήρξαν μοναδικοί για τις ανάγκες του group εκείνης της εποχής.

Blaze, κατά πόσο ήταν για σένα δύσκολο να γίνεις μέλος ενός ήδη καθιερωμένου συγκροτήματος, όπως οι Iron Maiden; Νοιώθεις να σε βαραίνει η ευθύνη των προηγουμένων καταξιωμένων τραγουδιστών;

Το θέμα είναι ότι τώρα υπάρχουν πιο υψηλές προσδοκίες. Είναι σαν να παίζεις σε μια ομάδα που είτε θέλει να γίνει πρωταθλήτρια είτε βρίσκεται στην χαμηλότερη θέση του πρωταθλήματος πρέπει πάντα να προσπαθεί για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Και ιδιαίτερα όταν μιλάμε για την αγορά της Ευρώπης τότε ιδιαίτερα, πρέπει να προσπαθείς να παραμείνεις στην κορυφή. Αλλά εγώ πιστεύω ότι γενικά ένα συγκρότημα αλλάζει τραγουδιστές και εξακολουθεί να έχει επιτυχία το ενδιαφέρον των fans επικεντρώνεται στα τραγούδια και τον ήχο του συγκροτήματος γι’ αυτό και οι θαυμαστές μας μας υποστηρίζουν διαρκώς. Όσον αφορά τους νέους σχετικά fans του group είναι και αυτοί ενημερωμένοι για τις αλλαγές των Iron Maiden και αυτό είναι υπέροχο.

Ποιο είναι το αγαπημένο σου track του νέου σας δίσκου “VIRTUAL XI”. Εννοώ δείχνεις κάποια ιδιαίτερη σε κάποιο τραγούδι που θέλεις να παίζεις live;

Μου αρέσουν όλα τα τραγούδια του «VIRTUAL XI» αλλά αυτά που προτιμώ ιδιαίτερα είναι τα: «Futureal», το «When World Collide» και το «Dont look to the eyes of a stranger». Στο «When Worlds Collide» μάλιστα μου δόθηκε η ευκαιρία να συνεργαστώ στη σύνθεση με τον Dave Murray.

Πόσο δημιουργική ελευθερία έχετε όταν γράφετε και ηχογραφείτε έναν δίσκο; Η εταιρεία σας επεμβαίνει στη μουσική σας;

Κανένας δεν επεμβαίνει στη μουσική μας. Η μουσική των Iron Maiden αφορά μόνο τα πέντε μέλη του group και κανέναν άλλο. Κανένας δεν μας επιβάλλει να γράφονται τραγούδια μόνο για να γίνουν εμπορικές επιτυχίες. Για παράδειγμα όταν ξεκινήσαμε να γράφουμε τα τραγούδια του «VIRTUAL IX» ο Mauayer μας είπε ότι ήθελε ένα νέο δίσκο που θα κάνει πάταγο και ένα δίσκο που θα δίναμε όλη μας την ψυχή. Αλλά αυτό πραγματικά δεν μας ενδιαφέρει, εννοώ τα λόγια του Mauayer για τη μουσική μας. Παίζουμε ό,τι θέλουμε και όπως το θέλουμε. Υπάρχει ακεραιότητα στο συγκρότημα και αυτό δεν θέλουμε να αλλάξει. Άλλωστε αυτός είναι και ένας λόγος που είμαι στην μπάντα. Μου αρέσει ο τρόπος που εκφραζόμαστε μέσα από τη μουσική και τα τραγούδια μας. Δεν θυσιάζουμε τα πάντα για το χρήμα σε αντίθεση με άλλα συγκροτήματα που επιθυμούν την εμπορικότητα. Για τους Iron Maiden αυτό που μετράει είναι η μουσική αυτή καθεαυτή. Συνεπώς, κανένας δεν έχει λόγο σε ό,τι αφορά τη μουσική μας ή την παρουσίαση της στις συναυλίες μας.

Κατά πόσο διαφέρει το «VIRTUAL XI» από τις προηγούμενες δουλειές σας; Υπάρχουν σ’ αυτό νέα στοιχεία σύμφωνα με τη δική σου άποψη Blaze;

Ναι, υπάρχουν αρκετά νέα στοιχεία στο «VIRTUAL XI». Για παράδειγμα όταν ηχογραφούσαμε το «X factor», το προηγούμενο άλμπουμ μας, δεν είχα ακόμα μπει στο νόημα του group, αλλά αμέσως μετά την παγκόσμια επιτυχημένη τουρνέ, η φωνή μου βελτιώθηκε σε μεγάλο βαθμό, εννοώ ότι η φωνή μου έγινε «πιο Maiden» και ξαφνικά όταν άρχισα να γράφω τραγούδια για το «VIRTUAL XI» φανταζόμουν πως θα ήταν να τα παίζω live. Και στο στούντιο πια όταν ηχογραφούσα πόσο πολύ θα αρέσουν στο ελληνικό κοινό τα νέα μας τραγούδια. Αυτή είναι η μεγάλη διαφορά και επίσης ένα νέον στοιχείο στο «VIRTUAL XI» είναι η νέα τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε για την ηχογράφηση του άλμπουμ. Είμαστε ήδη από τους πρώτους, ως group, που χρησιμοποίησαν ψηφιακή τεχνολογία στην ηχογράφηση, κάτι το ποίο μας προσφέρει απεριόριστες δυνατότητες ήχου και φωνητικής υποστήριξης.

Εγώ πιστεύω ότι το «VIRTUAL XI» είναι περισσότερο στο στυλ σου σε σχέση με το «XFACTOR» εννοώ ως τραγουδιστής.

Ναι είναι περισσότερο «άνετος» στο νέο άλμπουμ μας.

Πως νοιώθεις που πολλά παιδιά μεγάλωσαν και μεγαλώνουν με την μουσική των Iron Maiden. Κι εγώ μεγάλωσα ακούγοντας τη μουσική και τα τραγούδια σας.

Είναι υπέροχο. Είναι πολύ ενδιαφέρον που όλο και περισσότερα παιδιά γίνονται fans του συγκροτήματος. Όταν ηχογραφήσαμε το «X FACTOR» όλοι έλεγαν ότι το Metal είναι παρελθόν αλλά πως γίνεται αυτό όταν βλέπεις κατά χιλιάδες τους νέους στις συναυλίες; Άρα το metal εξακολουθεί να είναι πολύ ζωντανό. Αυτοί που εκφράζουν τα λόγια αυτά απλά δεν τους άρεσε η heavy metal μουσική και επίσης δεν βρίσκονται σε συναυλίες heavy metal συγκροτημάτων για να δούνε την προσήλωση των θαυμαστών σ’ αυτό που εκείνη την ώρα προσφέρεται. Τώρα τουλάχιστον εμένα, ως Blaze Bayler, με βλέπουν διαφορετικά σχετικά με τη μουσική και τις συναυλίες. Μετά από 4 χρόνια δουλειάς έχουν αρχίσει να καταλαβαίνουν και να εκτιμούν τους Iron Maiden και την heavy metal σκηνή στις μέρες μας.

Έχεις ακούσει κάποιο συγκρότημα ενδιαφέρον τελευταία;

Μου αρέσουν πάρα πολύ οι «ANERA», οι «DREAM THEATER», οι «SABOTAGE» επίσης και διάφορα άλλα συγκροτήματα.

Πόσο θα διαρκέσει η νέα σας τουρνέ και ποιες πόλεις θα περιλαμβάνει;

Θα ήθελα πολύ να επισκεφθώ την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη. Μου αρέσει η Θεσσαλονίκη γιατί είναι λιγότερο τουριστική και οι άνθρωποί της είναι ποιο φιλικοί. Μ’ αρέσει πολύ το ελληνικό κοινό παρά πολύ και μ’ αρέσει όταν παίζω live στην Ελλάδα.

Τι γνώμη έχεις για την νυχτερινή ζωή της Αθήνας;

Είναι καταπληκτική, φανταστική, υπέροχη. Την προηγούμενη φορά που ήμασταν στην Αθήνα πήγα σε αρκετά club και τα πέρασα υπέροχα. Δυστυχώς όμως δεν έχω πολύ ελεύθερο χρόνο για clubbing και ταυτόχρονα πρέπει να προσέχω την φωνή μου. Αλλά δεν παράλειψα να πάω σε μερικά υπέροχα clubs της Αθήνα, που είναι πολύ πολύ cool.


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

 

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Προβληματισμός για τα όρια του ασύλου στα Προπύλαια

 

Θέμα αναθεώρησης των ορίων του ασύλου στο κεντρικό κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών τίθεται μετά τους τελευταίους βανδαλισμούς σε βάρος των αγαλμάτων. Αυτές τις μέρες έχουν ξεκινήσει διαδοχικές επαφές των πρυτανικών αρχών με την Αστυνομία για να βρεθούν ουσιαστικές λύσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες, και προς μεγάλη έκπληξη των μελών της πρυτανείας, την ημέρα των καταστροφών αστυνομικοί ήταν αυτόπτες μάρτυρες των επεισοδίων, αλλά δεν μπορούσαν να καταπατήσουν το άσυλο και να συλλάβουν τους δράστες. Μια ομάδα τριακοσίων περίπου ατόμων είχε κατασκηνώσει στα Προπύλαια και αποχώρησαν μισή ώρα μετά τα μεσάνυχτα όλοι μαζί εν είδει πορείας και έτσι ήταν αδύνατη η σύλληψη κάποιου που ίσως είχε επισημανθεί. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα όρια του πανεπιστημιακού ασύλου φτάνουν μέχρι και το τέλος του πεζοδρομίου στην οδό Πανεπιστημίου.

Η πρόταση των επιτελών της Αστυνομίας είναι οι συγκεντρώσεις και οι πορείες διαμαρτυρίας να γίνονται σε καθορισμένους από την πολιτεία ελεύθερους χώρους, έτσι ώστε να επιτηρούνται και να αποφεύγονται τέτοιους είδους «εκδηλώσεις», αλλά και να αποφεύγονται τα σοβαρά κυκλοφοριακά προβλήματα στο κέντρο της Αθήνας.

 

Ελλάς – Τουρκία… συμμαχία!

Μη ψαρώνετε! Όχι δεν έκανε κανένα θαύμα ο Πάγκαλος! Ούτε ο κύριος Σημίτης όρθωσε το… ανάστημά του (!!!) στον γείτονα λαό και αυτός (οι πολιτικοί του, για να μην παρεξηγούμαστε) «συμμαζεύτηκε». Απλώς, η…. συμμαχία των δύο χωρών αφορά τα χαμηλά επίπεδα των δαπανών για την εκπαίδευση. Για την ακρίβεια τα χαμηλά επίπεδα κάτω του 3,5%!

Γιατί τόσα δαπανούν από το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν τους (ΑΕΠ) για την εκπαίδευση και η Ελλάδα και η Τουρκία. Έτσι η χώρα μας μοιράζεται για πρώτη φορά μια θέση με τη γείτονα χώρα: την τελευταία σε ό,τι αφορά τις δαπάνες για την εκπαίδευση, μεταξύ των χωρών-μελών του Οργανισμού Οικονομικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ)!

Υπάρχει μια υπολογίσιμη διαφοροποίηση στο ποσοστό του ΑΕΠ που διατίθενται για την παιδεία μεταξύ των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ: «Στα δύο άκρα βρίσκονται η Ελλάδα με την Τουρκία που δαπανούν κάτω από 3,5% και η Δανία με τον Καναδά με περισσότερο από 7%». Οι μισές από τις χώρες-μέλη του Οργανισμού δαπανούν 5%-6% του ΑΕΠ. Επιπλέον, όπως τονίζεται, αν εξαιρεθούν οι δύο χώρες που ξοδεύουν τα λιγότερα (Ελλάδα και Τουρκία), δεν είναι ευδιάκριτη η σχέση μεταξύ του πόσο «πλούσια» είναι μια χώρα, λαμβάνοντας υπόψη το κατά κεφαλήν της εισόδημα, και της αναλογίας αυτού του εισοδήματος που κατανέμεται στην εκπαίδευση. Πάντως, τα ποσά που ξοδεύει μια χώρα για κάθε φοιτητή τείνουν να είναι υψηλότερα για τις πλουσιότερες και χαμηλότερα για τις φτωχότερες. Ο πιο εμφανής παράγων που επηρεάζει τις συνολικές δαπάνες για την εκπαίδευση είναι ο αριθμός των εγγεγραμμένων φοιτητών. Σημαντικό είναι επίσης το ποσοστό του πληθυσμού των νέων ανθρώπων που καταγράφεται σε κάθε χώρα. Έτσι στην Ελλάδα, μαζί με την Αυστρία, την Ιταλία και την Ελβετία, τα κονδύλια για την εκπαίδευση είναι σε σημαντικό βαθμό μειωμένα σε σχέση με τις άλλες χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, εξαιτίας του χαμηλού ποσοστού νέων και, κατά συνέπεια, των περιορισμένων εγγραφών στα πανεπιστήμια.


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Της Δανάη Πίκουλα

 

VIAGRA: Χάπι end?

 

VIAGRA ονομάζεται το πολυσυζητημένο χάπι που κυκλοφορεί αυτόν τον καιρό στις ΗΠΑ και στο οποίο έχουν εναποθέσει τις ελπίδες για αποκατάσταση του ανδρισμού τους περίπου 140.000.000 άτομα σε όλον τον κόσμο. Είναι η πρώτη φορά που ένα χάπι εμφανίζεται με αξιώσεις στο μέτωπο κατά της ανδρικής ανικανότητας, μια και οι ως τώρα λύσεις ποίκιλαν – από κάθε είδους «μαντζούνια» και γιατροσόφια έως χειρουργικές μεθόδους και τεχνητούς μηχανισμούς… παλινόρθωσης.

Η εταιρεία παραγωγής του χαπιού, η Pfizer, υπόσχεται την ενίσχυση της στύσης σε 7 από τις 10 περιπτώσεις στις οποίες θα χρησιμοποιηθεί. Υπογραμμίζει βεβαίως, ότι σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται περί αφροδισιακού. Το Viagra δεν δρα αυτοτελώς, δεν προκαλεί εν ψυχρώ τη στύση, χωρίς δηλαδή, την ύπαρξη κατάλληλης διάθεσης και ερεθίσματος. Ο ρόλος του είναι να διευκολύνει τη σταθεροποίηση της στύσης εφόσον υπάρχει η σχετική επιθυμία. Το Viagra αναστέλλει τη δράση μιας ουσίας του οργανισμού, η οποία εμποδίζει τη ροή του αίματος στα σηραγγώδη αγγεία του πέους. Πολύ απλά, εφόσον υπάρχει η αναγκαία αιμάτωση, το ανδρικό μόριο διογκώνεται κανονικά και η συνέχει είναι γνωστή… Το Viagra δεν έχει επίσης καμία σχέση με τα λεγόμενα «έξυπνα φάρμακα» νέας γενιάς τύπου Prozac, που ενεργούν σε ορισμένα κέντρα του εγκεφάλου, προκαλώντας πολύ συγκεκριμένες αντιδράσεις. «Άλλωστε δεν έχει εντοπιστεί ακόμα η «ερωτική ζώνη» του ανθρώπινου εγκεφάλου, εξηγεί ο Γάλλος ανδρολόγος Ronald Vigar, πρωτοπόρος στην έρευνα για τη θεραπεία της ανικανότητας. Από το όνομά του εξάλλου βαφτίστηκε, με αναγραμματισμό, το Viagra.

Ας δούμε, όμως, σε τι διαφέρει το νέο αυτό σκεύασμα σε σχέση με άλλες θεραπείες που επιτρέπουν στο ανδρικό φύλλο να αποκαθιστά τυχόν… ολιγωρίες του ανδρισμού του;

Η μοναδικότητα του Viagra έγκειται στο ότι λαμβάνεται οποιαδήποτε στιγμή, σαν ασπιρίνη, ενώ αναλαμβάνει δράση μόνο όταν εκδηλωθεί σεξουαλική διέγερση.

Η αρχική πρόθεση των εργαστηρίων Pfizer, δεν είχε καμία σχέση με σεξολογικές ατέλειες.

Στην προσπάθειά τους να παρασκευάσουν ένα νέο φάρμακο κατά της στηθάγχης, οι επιστήμονες δεν είδαν μεν βελτίωση στην καρδιακή κατάσταση των ασθενών τους, αλλά, προς μεγάλη τους έκπληξη, κατέγραψαν μια ποιοτική ανάκαμψη των σεξουαλικών τους επιδόσεων.

Από μια δευτερεύουσα συνέπεια, λοιπόν, το χάπι που υποτίθεται ότι θα διευκόλυνε τη χαλάρωση των μυϊκών κυττάρων τα οποία αποτελούν τα εσωτερικά των στεφανιαίων αρτηριών, προέκυψε ως θεραπεία κατά της ανικανότητας – απλούστατα, γιατί επενεργεί σε άλλα κύτταρα, επίσης μυϊκά, τα οποία, όμως, βρίσκονται στο ανδρικό μόριο.

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ τους γιατρούς, το Viagra διευκολύνει τη χαλάρωση των μυών, ώστε να επέλθει στύση, αλλά δεν ενεργοποιείται παρά μόνο σε φάση σεξουαλικής διέγερσης, λειτουργώντας έτσι σε αρμονία με την ανθρώπινη φυσιολογία.

Πρακτικά, δηλαδή, ένας άντρας που θα παίρνει ένα χαπάκι μισή ώρα πριν από μια πιθανή επαφή, θα μπορεί να ελπίζει το καλύτερο για τις επόμενες τέσσερις ώρες.

Όσοι θα το παίρνουν καθημερινά για… προληπτικούς λόγους, έχουν πολλές πιθανότητες να διατηρούν τις καλές τους επιδόσεις.

Σε αυτή την περίπτωση, το θετικό αποτέλεσμα οφείλεται κυρίως στην ψυχολογία του «ψευδοφαρμάκου» (placebo effect), έναν παράγοντα διόλου ευκαταφρόνητο σε μια ασθένεια σαν την ανικανότητα, η οποία κατά ¼ οφείλεται σε φυσιολογικούς (ανατομικούς ή οργανικούς) λόγους, κατά ένα άλλο τέταρτο αποκλειστικά σε ψυχολογικά αίτια και στο μισό των περιπτώσεων σε ένα συνδυασμό των δύο.

Επιπλέον σημαντικού ατού του Viagra θεωρείται η απουσία παρενεργειών… εκτός, ίσως, από ήπιους μυϊκούς πόνους ή ελαφρές πεπτικές ενοχλήσεις.

ΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ τονίζουν ότι το φάρμακο αντενδείκνυται για υπερτασικούς ή καρδιοπαθείς που υποβάλλονται σε αγγειοδιασταλτική αγωγή. Διευκρινίζουν, τέλος, ότι το Viagra δεν παρατείνει, όπως άλλα φάρμακα του είδους, την ανδρική στύση, ούτε βελτιώνει τις επιδόσεις εκείνων που δεν έχουν προβλήματα ανικανότητας.

 

Μόνο με συνταγή

Ένα χάπι Viagra στην Αμερική κοστίζει 10 δολάρια και χορηγείται μόνο με συνταγή γιατρού. Η επιτυχία του, από τις πρώτες τρεις εβδομάδες κυκλοφορίας του, δεν έχει προηγούμενο. Μέχρι τώρα, έχουν χορηγηθεί 300.000 συνταγές από τους γιατρούς, ενώ οι μετοχές της Pfizer στο χρηματιστήριο έχουν ανεβεί κατά 60%. Η δημοτικότητα του Viagra ξεπέρασε ακόμα και αυτή του Prozac, που παρουσίαζε τις περισσότερες πωλήσεις τώρα στην κατηγορία των φαρμάκων με συνταγή.

Οι πωλήσεις του θα ξεπεράσουν τα 300 εκατομμύρια δολάρια μόνο στην Αμερική μέχρι τα τέλη του χρόνου και θα φτάσουν το ένα δις δολάρια τον επόμενο χρόνο.

Όσο για τους άνδρες της Ευρώπης (και της Ελλάδας) υπομονή μέχρι τα τέλη του χρόνου! Γιατί τότε αναμένεται να φτάσει και στη Γηραιά Ήπειρο το Viagra, η απάντηση στις προσευχές όλου του ανδρικού πληθυσμού για περισσότερο και καλύτερο σεξ.

Αν κρίνει κανείς από την πρωτοφανή επιτυχία του Viagra στην Αμερική, αλλά και από την ώρα αναζήτησής του στα εδώ φαρμακεία, δεν υπάρχει αμφιβολία για τη θριαμβευτική υποδοχή που θα του επιφυλάξουν οι Έλληνες τον ερχόμενο χειμώνα. Πάνω που θα πιάσουν και τα κρύα…

Ήδη, αρκετοί είναι αυτοί που έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους για το χάπι στα φαρμακεία, ρωτώντας πότε και πως μπορούν να το προμηθευτούν, όπως λέει ο κ. Κώστα Λουράντος, γενικός γραμματέας του Φαρμακευτικού Συλλόγου Αττικής. «Πολλοί πελάτες μου, που έχουν ακούσει για την επιτυχία του Viagra στην Αμερική, θα ήθελαν να το δοκιμάσουν. Δεν γνωρίζουμε, όμως, πότε θα έρθει στην Ελλάδα».

Από την άλλη μεριά, ούτε ο Ελληνικός Οργανισμός Φαρμάκου ξέρει κάτι για το θέμα, μια που, σύμφωνα με τον κ. Γεράσιμο Καββαδία, πρόεδρο του ΕΟΦ, για να κινηθεί η διαδικασία έγκρισης του φαρμάκου, πρέπει να γίνει πρώτα η σχετική αίτηση από την εταιρεία εισαγωγής.

Οι κατασκευαστές του Viagra, όμως, έχουν χτυπήσει φλέβα χρυσού και δεν πρόκειται φυσικά να την αφήσουν ανεκμετάλλευτη.

Εκπρόσωποι της εταιρείας Pfizer από τα κεντρικά γραφεία της στην Ευρώπη που βρίσκονται στο Βέλγιο δήλωσαν πως αυτόν τον καιρό ξεκινά η προσπάθεια κυκλοφορίας του Viagra στην Ευρώπη. Αυτό προϋποθέτει έγκριση από την αρμόδια επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έπειτα, από κάθε χώρα ξεχωριστά, αντίστοιχη άδεια κυκλοφορίας. «Πιστεύουμε πως στα τέλη του χρόνου θα βρίσκεται στα φαρμακεία όλων των χωρών της Ευρώπης. Εξαρτάται από την Ε.Ε. Πάντως, θα κυκλοφορήσει σχεδόν ταυτόχρονα παντού, ίσως με μία – δύο εβδομάδες διαφορά από χώρα σε χώρα. Την τιμή θα την ορίσουν οι αρμόδιες αρχές κάθε χώρας».

 

Για τις γυναίκες τίποτα;

Όλα αυτές οι συζητήσεις περί Viagra και… αποκατάστασης της ανδρικής… υπερηφάνειας, έκαναν τις φεμινίστριες να βγουν από τα ρούχα τους και να διαμαρτυρηθούν με το επιχείρημα ότι με το Viagra υφίσταται διακρίσεις και ότι θέλουν το δικό τους αντίστοιχο φάρμακο!

Η επιτυχία του Viagra δημιούργησε την ανάγκη για ένα γυναικείο φάρμακο, που, ας πούμε, θα φέρνει απανωτούς οργασμούς ή θα θεραπεύει τη σεξουαλική δυσλειτουργία.

Το θέμα έδωσε την ευκαιρία στις εφημερίδες να εξερευνήσουν τα μυστήρια της γυναικείας ανατομίας.

Οι Αμερικανοί ανοίγουν τις εφημερίδες τον τελευταίο καιρό και περιμένουν να διδαχθούν ένα κανονικό μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Με τον ίδιο τρόπο που το Viagra στέλνει το αίμα στο ανδρικό μόριο, ένα άλλο χάπι – υποστηρίζουν ορισμένοι επιφανείς ουρολόγοι – θα μπορούσε να διεγείρει τον κόλπο και την κλειτορίδα, διευκολύνοντας τη συνουσία.

Κάτι, ΄΄όμως, που μπορεί να αποδειχθεί μόνο αν γίνουν πειράματα και σε γυναίκες. Ακόμα και να συμβεί αυτό, πρέπει να περάσουν αρκετά χρόνια για να κυκλοφορήσουν στην αγορά αντίστοιχο χάπι για το γυναικείο φύλο. Μέχρι τότε, οι γυναίκες δεν μπορούν να το αγοράσουν.

Πάντως, η αμερικανική φαρμακοβιομηχανία άρχισε ήδη να μελετά την παρασκευή μιας νέας μορφής, «περισσότερο πρακτικής και με ταχύτερη δράση» του χαπιού, «πατέρας» του οποίου είναι ένας Βρετανός γιατρός, ο Δρ. Ιάν Οστερλοχ. Σύμφωνα με δημοσίευμα της «Wall Street Journal», το Viagra μπορεί να έχει τα ίδια αποτελέσματα με αυτό που ήδη κυκλοφορεί. Με τη διαφορά, πως το χάπι αρχίζει να επιδρά μέσα σε λίγο μόνο λεπτά και όχι σε μια ώρα, όπως γίνεται τώρα. Οι εκπρόσωποι της Pfizer υπολογίζουν πως το βελτιωμένο Viagra θα κυκλοφορήσει σε αρκετά χρόνια από σήμερα.

 

Τα πάντα γύρω από το χάπι, στο Internet

Μπορεί το θαυματουργό χάπι να μην φτάσει στην Ελλάδα πριν από το τέλος του 1998, αλλά οι… βασικοί μπορούν να μελετήσουν σφαιρικά το θέμα από το Ιντερνετ. Ήδη, δεκάδες είναι τα ηλεκτρονικά site που παρουσιάζουν τα πάντα γύρω από το Viagra, ξεκινώντας από την ίδια την εταιρεία παρασκευής, που παραθέτει πληροφορίες σε τρία διαφορετικά σημεία του δικτύου. Στο αρχικό site της εταιρείας, στο ευρωπαϊκό παράρτημα και στο ξεχωριστό, που έχει δημιουργήσει ειδικά για το χάπι (http://ww.pfizer.com/europe και www.viagra.com).

Ενδείξεις, αντενδείξεις, ιατρικές και χρηστικές πληροφορίες, η πορεία του χαπιού από το εργαστήριο στα ράφια των φαρμακείων όλα περιλαμβάνονται εδώ. Αντίστοιχο site έχει δημιουργήσει και η Αμερικανική Υπηρεσία Φαρμάκων και Τροφίμων, που έδωσε την τελική έγκριση της κυκλοφορίας του (http://www/fda/gov/cde/news/viagra.htm). Ανάμεσα στις υπόλοιπες ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης, ξεχωρίζει ένα site που έχει συγκεντρώσει άρθρα όλων των ειδών για το θέμα, παραθέτοντας μάλιστα τα επαινετικά σχόλια όσων το έχουν δοκιμάσει (http://www/blobalite.com/viagra.html). Από ‘κει, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν α μεταφερθούν σε ένα φαρμακείο στη Βαρσοβία του… Μιζούρι, απ’ όπου μπορούν να παραγγείλουν δεκάδες Viagra, μόνο όμως με συνταγή Αμερικανού γιατρού (httpp://www/jdpharmacy.com/Viagra).

 


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Δημήτρη Παπαδημητρίου

 

ΚΑΙ ΣΤΟ ΦΥΣΙΚΟ «ΣΦΑΖΟΥΝ» ΦΟΙΤΗΤΕΣ!

 

Κάποιο δροσερό απόγευμα του Απρίλη εκεί που χτύπαγα το αγαπημένο μου φραπόγαλο με έναν επιστήθιο / παιδικό μου φίλο, τον έκοψα αρκετά «πικραμένο». Αιτία ήταν ένα συγκεκριμένο μάθημα της σχολής του (Φυσικό) στο οποίο είχε εξεταστεί σχετικά πρόσφατα.

Κάπου έπρεπε να πει τον «πόνο» - και την αγανάκτησή του συνάμα, ο άνθρωπος. Ας δούμε τώρα πως ο ίδιος μου περιέγραψε την κατάσταση που προέκυψε στην εξεταστική του:

-           «Ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε», λέει, πολύ σοφά, ο λαός μας και ορισμένοι έχουν βαλθεί να μας πείσουν ότι ο… γιαλός πάει στραβά. Στα (δόξα τω Θεώ αρκετά) φοιτητικά μας χρόνια έχουμε έρθει αντιμέτωποι με αναρίθμητα κρούσματα αυθαιρεσίας, όμως το «φαινόμενο» ενός καθηγητή από το Φυσικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών κάνει ακόμη και την επιστήμη να… σηκώσει ψηλά τα χέρια. Είναι από τις περιπτώσεις που λέμε ότι οι αριθμοί τα λένε όλα:

Εξεταστική: Μαρτίου 1998 (απεργίες γαρ)

-           Μάθημα: Μηχανική 1 – Καθηγητής: Αντώνιος Πινότσης.

Έλαβον:

Βαθμοί 7-10: 2% (5 φοιτητές)

Βαθμός 6:5!! (13 φοιτητές)

Βαθμός 5:20% (50 φοιτητές)

Απέτυχαν : 73%!!! (182 φοιτητές!)

 

Η (πικρή) αλήθεια είναι ότι τα νούμερα αυτά δεν μας εξέπληξαν, αφού ο συγκεκριμένος καθηγητής έχει προϊστορία σε τέτοια «εντυπωσιακά» αποτελέσματα. Το Σεπτέμβριο τα ποσοστά αποτυχίας του ήταν τα ίδια και χειρότερα. Αυτό που μας εντυπωσίασε είναι η συμπεριφορά του καθηγητή απέναντι στους φοιτητές του. Αναφέρουμε μερικά χαρακτηριστικά γεγονότα:

-           Οι φοιτητές να κοιτούν έκπληκτοι τον καθηγητή τους μετά το «κρύο ντους» της κόλλας των θεμάτων και αυτός να δηλώνει με χαρακτηριστική ευκολία και άνεση ότι: «τα θέματα είναι εύκολα» και «έχουμε λύσει πολλά τέτοια μέσα στην τάξη» (εμείς φαίνεται βρισκόμασταν σε άλλη τάξη εκείνη την ώρα), όπως επίσης και ότι: «αρκούν τα μαθηματικά επιπέδου λυκείου (!) για να λυθούν τα θέματα» (μάλλον εμείς πήγαμε σε λύκεια άλλης χώρας…).

-           Ο συγκεκριμένος καθηγητής έχει ως «απαράβατη αρχή» του, να ΜΗΝ επιδέχεται κριτική επί της βαθμολογίας του και κατά συνέπεια η λέξη «¨αναβαθμολόγηση» είναι άγνωστη και προσβλητική γι’ αυτόν. Φοιτήτρια όμως που «τόλμησε» να ζητήσει να δει την κόλλα της έλαβε την ακόλουθη «απολαυστική» απάντηση: «Που είπες ότι έγραψες; Στο ΝΕΟΒ; Αααα, εκεί έκαναν όλοι αντιγραφή, γι’ αυτό και τους έκοψα!!!» (Συμπέρασμα: Προσοχή σε ποιο αμφιθέατρο γράφετε!).

Δυστυχώς περιπτώσεις σαν αυτές του κ. Αντώνιου Πινότση υπάρχουν πολλές στα Ελληνικά Πανεπιστήμια. Και αν δεν μπορούμε εμείς οι φοιτητές να αλλάξουμε τα μυαλά ορισμένων μπορούμε τουλάχιστον να πούμε όχι στη σιωπή και στην ανοχή».

Πως σας φάνηκαν τα παραπάνω; Καταπληκτική εξήγηση ή «σε έκοψα γιατί στο αμφιθέατρο που έγραφες, όλοι αντέγραφαν» δεν συμφωνείτε; Μα, διάβολε, ακόμη κι αν αυτό συνέβαινε, και ο κύριος Πονιρίδης το είχε αντιληφθεί, γιατί δεν έπιασε κανέναν επ’ αυτοφώρω;

Ένα άλλο φιλαράκι από τους Ηλεκτρολόγους – Μηχανικούς του Πολυτεχνείου θυμήθηκε, όταν του μετέφερα το «σκορ» του Φυσικού, ότι μόλις 2 χρόνια πριν, στην εξεταστική Φεβρουαρίου ’96, στο μάθημα Θεωρία Δικτύων ο καθηγητής τους είχε περάσει μόνο 18 άτομα από τους 200 και βάλε που το έδωσαν!

Εγώ από τη μεριά μου θα έχω να λέω πάντα για καθηγητή μου, σε συγκεκριμένο ΤΕΙ, όπου έκανα τη «θητεία» μου, ο οποίος «βαθμολογούσε» τους σπουδαστές μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή. Έτρεχε, λοιπόν, ο κύριος τη λίστα με τα ονόματα όσων εξετάστηκαν και ταυτόχρονα τους «κλήρωνε» κάποιους βαθμούς και μάλιστα με στάνταρ περιοδικότητα!

Εμείς πάλι στη Φοιτητική Επικοινωνία είμαστε σίγουροι πως τέτοια, και χειρότερα, ασφαλώς και συμβαίνουν. Μη κολλάτε όμως, αντιθέτως κολλήστε τους στον τοίχο. Εμείς από τη μεριά μας θα δημοσιεύσουμε οποιαδήποτε επώνυμη επιστολή / καταγγελία φθάσει σε γνώση μας.

Όσο για τα τωρινά, τα πλήρη στοιχεία των φίλων είναι ασφαλώς στη διάθεση της εφημερίδας.

 


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Σωτήρη Βανδώρος

 

Κριτήρια εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο

 

 

Εκπαιδευτική μεταρρύθμιση χωρίς ευρεία κοινωνική συναίνεση δεν ευδοκιμεί και ο πολιτικός αυταρχισμός δεν είναι η καλύτερη προϋπόθεσή της

 

 

Βαθμολογικά κι εξεταστικά ζητήματα όχι μόνο αναγορεύονται σε πρωτεύοντα αντί να αποτελούν συμπληρωματική διάσταση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά επικαθορίζουν με τρόπο μηχανιστικό και τις υπόλοιπες διαστάσεις

 

Κανείς δεν ξέρει αν οι εξαγγελίες Αρσένη για το νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ καθώς και για την αξιολόγηση των μαθητών στο Λύκειο πρόκειται ποτέ να εφαρμοστούν ή όχι. Δεν πάει πολύς καιρός που ανάλογη «μεταρρύθμιση» του προκατόχου του σημερινού υπουργού Παιδείας έμεινε στα λόγια. Όπως και να έχει τα ζητήματα που θίγει είναι και θα είναι σημαντικά και για αυτό θα διατυπώσουμε ορισμένες σκέψεις με αφορμή αυτές τις εξαγγελίες. Δεν θα επιμείνουμε στις λεπτομέρειές τους αλλά στη βασική λογική που τις διέπει.

Μια πρώτη παρατήρηση σχετίζεται με τη διαδικασία η οποία ακολουθήθηκε μέχρι να ανακοινωθούν τα νέα «μέτρα». Ουσιαστικά, πρόκειται για μια εσωτερική υπόθεση του Υπουργείου Παιδείας και των αρμόδιων «υπηρεσιακών παραγόντων». Αυτό που συνέβη εδώ κι αρκετούς μήνες ήταν μια τεχνοκρατική επεξεργασία κάποιων «δεδομένων», στη βάση στόχων μη δημοσιοποιημένων στους ενδιαφερόμενους και την κοινή γνώμη, που κατέληξαν στις γνωστές πλέον θέσεις. Δεν προηγήθηκε καμία σοβαρή συζήτηση μεταξύ όλων εκείνων που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία η οποία, αν μη τι άλλο, θα μπορούσε να θέσει την ατζέντα: ποια είναι τα μείζονα ζητήματα και ποιοι είναι οι όροι με τους οποίους αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν. Δηλαδή, κι αυτό βεβαίως δεν είναι πρωτότυπο, η διαδικασία ήταν αυταρχική καθώς η πολιτική ηγεσία του υπουργείου και καθόρισε την ατζέντα και δεν έκανε διάλογο. Το ότι οι εξαγγελίες αυτές είναι εξαιρετικά λεπτομερειακές και προβλέπουν μέχρι κεραίας τι συμβαίνει στις πιο απίθανες περιπτώσεις ισοβαθμίας κ.λπ. είναι ενδεικτικό ότι δεν παρουσιάζονται ως θέσεις-προτάσεις προς συζήτηση ή διαπραγμάτευση αλλά ως ολοκληρωμένα και τελικά μέτρα. Το ηθικοπολιτικό ζήτημα που δημιουργείται είναι τεράστιο ακριβώς επειδή πρόκειται για ένα αντικείμενο κοινωνικά μείζον και πολιτικά επίμαχο. Άλλωστε τον τόνο τον έχει δώσει ο ίδιος ο υπουργός που κάνει λόγο για «μεταρρύθμιση». Μεταρρύθμιση όμως χωρίς ευρεία κοινωνική συναίνεση δεν ευδοκιμεί και ο πολιτικός αυταρχισμός δεν είναι η καλύτερη προϋπόθεσή της.

Εξετάζοντας ωστόσο τις εξαγγελίες αυτές διαπιστώνουμε ότι παρασάγγας απέχουν από το να αποτελούν μεταρρύθμιση και μάλλον η λέξη αυτή δικαιολογείται από την ιδιότυπη αίσθηση του χιούμορ του κ. Αρσένη. Βεβαίως η συζήτηση για τα μέτρα αυτά έχει σε μεγάλο βαθμό αναλωθεί σε τεχνικές λεπτομέρειες, σε ποσοστά και σε νούμερα. Όλα αυτά όμως είναι ελάσσονα και σε κάθε περίπτωση δεν δίνουν απάντηση στα βασικά ερωτήματα. Υποτίθεται πως δύο από τα σημαντικά ζητήματα που θα επιλύσουν ή έστω θα βελτιώσουν τα μέτρα αυτά είναι η αναβάθμιση του Λυκείου ως αυτόνομης εκπαιδευτικής βαθμίδας και η ευκολότερη και κοινωνικά δικαιότερη πρόσβαση στο πανεπιστήμιο. Ας πάρουμε το πρώτο. Τα νέα μέτρα όχι μόνο δεν συμβάλουν στην αυτονομία του Λυκείου αλλά οδηγούν στην εντελώς αντίθετη κατεύθυνση. Σύμφωνα με αυτά οι επιδόσεις στο Λύκειο συνδέονται όχι μόνο ευθέως αλλά καθοριστικά με την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο. Όταν ο βαθμός του Απολυτηρίου συμμετέχει σε ποσοστό 70% στη διαμόρφωση της βαθμολογίας βάσει της οποίας ο κάθε υποψήφιος θα διεκδικήσει θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, τότε η φοίτηση στο Λύκειο υποβιβάζεται πιο πολύ παρά ποτέ σε ένα προστάδιο του πανεπιστημίου, σε ένα μέσο για την επίτευξη ενός αλλότριου στόχου. Οι πανελλήνιες εξετάσεις καταργούνται μεν αλλά οι «εξετάσεις» γίνονται πλέον καθημερινές μέσα στην τάξη και η βαθμοθηρία καθίσταται επιβεβλημένη. Ο μαθητής εξωθείται σε ένα ατελείωτο κυνήγι βαθμών σε όλα  τα μαθήματα, αφού κάθε βαθμός παίζει το ρόλο του. Τουλάχιστον για δύο χρόνια, καθώς ο βαθμός της Β’ Λυκείου συμμετέχει στο βαθμό του απολυτηρίου, το σχολείο μετατρέπεται σε ένα απέραντο εξεταστικό κέντρο με όλες τις άθλιες παιδαγωγικές και ψυχολογικές συνέπειες που αυτό έχει. Πρέπει άλλωστε να σημειωθεί πως βαθμός της Β’ Λυκείου που συμμετέχει 30% στο βαθμό του απολυτηρίου δεν αλλάζει κι επομένως όποιος πάει μέτρια στη Β’ Λυκείου, δεν έχει ελπίδα να εισέλθει σε σχολή με υψηλή βάση. Για παράδειγμα κάποιος που θέλει να μπει στην Ιατρική, αν πάει άσχημα στη Β’ Λυκείου σε 3-4 φιλολογικά, ας πούμε, μαθήματα και τα οποία δεν έχουν σχέση με την Ιατρική επιστήμη, είναι καταδικασμένος να αποτύχει ακόμη κι αν αριστεύσει στη Γ’ Λυκείου, στο τεστ δεξιοτήτων κ.λπ. Το χειρότερο όμως είναι πως όχι μόνο βαθμολογικά κι εξεταστικά ζητήματα αναγορεύονται σε πρωτεύοντα αντί να αποτελούν συμπληρωματική διάσταση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά επικαθορίζουν με τρόπο μηχανιστικό και τις υπόλοιπες διαστάσεις.

Εδώ ερχόμαστε στο δεύτερο ζήτημα που θέσαμε, στα κριτήρια εισαγωγής στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ. Το ζήτημα από εκπαιδευτικό έχει μετατραπεί από του Υπουργείο Παιδείας σε γραφειοκρατικό. Αντί, όπως γίνεται σε όλο τον κόσμο να τεθούν κάποια κριτήρια ποιότητας, έχουν τεθεί κριτήρια ποσοτικά. Επί της ουσίας τα νέα μέτρα δε συμβάλλουν ούτε στον εξορθολογισμό του συστήματος ούτε στη μεταβολή του προς δικαιότερη κατεύθυνση, όσον αφορά την ισότητα ευκαιριών πρόσβασης στην ανώτερη παιδεία. Το επιχείρημα του Υπουργείου είναι πως με το νέο σύστημα περιορίζονται τυχαίοι παράγοντες που θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο όπως συμβαίνει με το ισχύον σύστημα, που σε 4 μέρες εξετάσεων παίζονται όλα ή τίποτα. Καθώς, ισχυρίζονται, οι βαθμοί προκύπτουν από τη συνολική επίδοση του μαθητή κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, ένα «στραβοπάτημα» δεν είναι καθοριστικό κι επιβραβεύονται οι σταθερά καλοί κι επιμελείς μαθητές. Στην πραγματικότητα όμως το σύστημα γίνεται ακόμη πιο ισοπεδωτικό. Κι ως γνωστό η ισοπέδωση όχι μόνο δεν οδηγεί στην ισότητα (ευκαιριών) αλλά αναπαράγει στο μέγιστο βαθμό τις κοινωνικές ανισότητες. Εξηγούμαι: Πρώτα από όλα όλες αυτές οι αναδιαρθρώσεις είναι άστοχες όταν δεν συνοδεύονται από μέτρα ουσίας τα οποία συνήθως παραπέμπονται, στο μέλλον, δηλαδή στις ελληνικές καλένδες. Ο κ. Αρσένης μιλάει συνεχώς για την ανάγκη καλλιέργειας της κριτικής σκέψης στο σχολείο κλπ. Χωρίς όμως να μας λέει ποιες είναι οι θεσμικές αλλαγές που θα το επιτρέψουν. Αντιθέτως, τα μέτρα που ανακοίνωσε είναι στην κατεύθυνση της λογικής του σπασίκλα και του βαθμοθήρα. Ο μαθητής με κριτική σκέψη και προσωπικά ενδιαφέροντα ασχολείται περισσότερο με ορισμένα μαθήματα και λιγότερο με άλλα, ακριβώς γιατί έχει ένα γνήσιο κι όχι ένα καθοδηγούμενο, βαθμοθηρικό ενδιαφέρον. Με το νέο σύστημα αυτός ο μαθητής είναι χαμένος από χέρι γιατί υποχρεώνεται να σπασικλιάσει. Και εννοείται πως τίποτα δεν εγγυάται πως αυτό που θα εξακολουθήσει να επιβραβεύεται βαθμολογικά δεν είναι η παπαγαλία. Είναι αυτονόητο πως η παραπαιδεία θα πολλαπλασιαστεί, αφού πλέον οι μαθητές θα κάνουν φροντιστήρια όχι μόνο για τα μαθήματα «Δέσμης» αλλά και για όλα τα μαθήματα στα οποία είναι «αδύναμοι».

Ταυτόχρονα, όλο αυτό το σε μεγάλο βαθμό ανόητο αν όχι βλαπτικό διάβασμα γίνεται ακόμη πιο ασύνδετο με τις πανεπιστημιακές προτιμήσεις του φοιτητή. Έτσι για παράδειγμα για κάποιον ο οποίος θέλει να σπουδάσει φιλοσοφία ή κοινωνικές επιστήμες τα δύο μαθήματα κατεύθυνσης (δηλαδή υποτίθεται αυτά που σχετίζονται κατεξοχήν με τις προτιμήσεις του) είναι η Νεοελληνική Λογοτεχνία και η Ιστορία που φυσικά δεν σχετίζονται ούτε ως προς το περιεχόμενο ούτε ως προς τη μέθοδο με αυτά τα επιστημονικά πεδία. Αντί να επιδιωχθεί η δημιουργία ενδιαφερόντων στο μαθητή και η σοβαρή διδασκαλία του επαγγελματικού αλλά και του επιστημονικού-πανεπιστημιακού προσανατολισμού που δεν είναι το ίδιο πράγμα, για άλλη μια φορά ο μαθητής θα συμπληρώνει ένα μηχανογραφικό δελτίο – λόττο χωρίς να έχει αντιληφθεί τις διαφορές.

Εδώ, τίθεται κι ένα ζήτημα ουσίας αλλά και νομιμοποίησης όσον αφορά το ποιος είναι αρμόδιος και σε ποιο βαθμό να κρίνει την εισαγωγή στα πανεπιστήμια. Δεν είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να ισχύουν κριτήρια καθολικής εφαρμογής για κάθε τμήμα και σχολή, τα οποία να αποφασίζονται από το Υπουργείο Παιδείας. ΤΑ ΑΕΙ και ΤΕΙ είναι αυτοδιοικούμενα, κάτι που είναι συνταγματικά κατοχυρωμένο αν και στην πράξη παραβιάζεται συστηματικά. Η αυτοδιοίκηση προφανώς οφείλει να περιλαμβάνει και το δικαίωμα διαμόρφωσης κριτηρίων επιλογής των φοιτητών. Οι σχολές και τα τμήματα αυτοπροσδιορίζονται επιστημονικά κι αυτό δεν μπορεί να αφορά μόνο τη λειτουργία τους αλλά και το ποιους θα εκπαιδεύσουν. Βέβαια, γνωρίζουμε πολύ καλά ότι αυτό είναι ένα από τα τελευταία πράγματα που απασχολούν μεγάλο μέρος των μελών ΔΕΠ. Κι αυτό γιατί εκτός όλων των άλλων λόγων προϋποθέτει αφενός τη συγκρότηση τμημάτων και προγραμμάτων σπουδών στη βάση επιστημονικών κριτηρίων, κάτι που μόνο παρεμπιπτόντως συνέβαινε, αλλά και ανάληψη ευθυνών. Λόγω θεσμικής καχεξίας όμως τα κριτήρια ήταν κατά κανόνα συντεχνιακά και η αποφυγή ανάληψης ευθύνης μόνιμη κατάσταση. Τελευταία, ωστόσο, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε αρκετά πανεπιστήμια και υπάρχουν αξιόλογες ομάδες επιστημόνων οι οποίες κι αυτοπεποίθηση διαθέτουν και έχουν ορισμένες ευκαιρίες να δραστηριοποιούνται με σχετική, έστω, επιτυχία στην κατεύθυνση θεσμικών ή άτυπων αλλά ουσιαστικών αλλαγών που αναβαθμίζουν την ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Θα πρέπει να περιλάβουν στην ατζέντα τους κι αυτό το ζήτημα. Δηλαδή σε μια περίοδο όπου υπάρχει επιτέλους προβληματισμός αλλά και συγκεκριμένες ενέργειες που αφορούν την αναδιοργάνωση των προγραμμάτων σπουδών, τις διατμηματικές αλλά και διαπανεπιστημιακές συνεργασίες δεν είναι νοητό τα πανεπιστήμια να είναι αμέτοχα στη διαδικασία επιλογής υποψηφίων. Αν μη τι άλλο είναι τα πλέον αρμόδια, γνωρίζοντας ποιες γνώσεις, ικανότητες και προσόντα απαιτούνται για τα επιστημονικά πεδία τα οποία καλλιεργούν. Επιπλέον, αν ποτέ γίνει κάτι τέτοιο, και φερ’ ειπείν ο υποψήφιος είναι αναγκασμένος να υποβάλει ξεχωριστές αιτήσεις για κάθε τμήμα όπου κάποια από τα κριτήρια θα διαφοροποιούνται, τότε θα ενημερώνεται συγκεκριμένα κι επομένως θα σκέφτεται και θα ψάχνει, διαδικασία που θα τον κάνει να αναστοχαστεί πάνω στο τι ακριβώς θέλει και να αναλάβει τη σχετική ευθύνη.


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Δημήτρη Παπαδημητρίου

 

ΟΥΔΕΝ… ΚΑΛΟΝ ΑΜΙΓΕΣ ΚΑΚΟΥ

 

Πάνω που όλοι στην Ευρώπη (και στην Ελλάδα ασφαλώς) περίμεναν πως και πώς να περάσουν οι μήνες που απομένουν μέχρι να φθάσει το Viagra στην από δω πλευρά του Ατλαντικού, γαλάζια, όχι κύματα αλλά, σύννεφα αρχίζουν να σκιάζουν το πολυπόθητο χαπάκι.

Νεότερη ανακοίνωση Βρετανικών ιατρών κάνει λόγο για, ενδεχόμενες, παρενέργειες που μπορεί να προκύψουν σε όσους το χρησιμοποιούν αλόγιστα. Το επαναστατικό λοιπόν χάπι κατά της ανδρικής ανικανότητας σε περίπτωση υπερβολικής δόσης (υπερδοσολογίας) μπορεί να αποδειχθεί επιζήμιο για την όραση  όσων το χρησιμοποιούν έτσι. Μια από τις πρώτες παρενέργειες του Viagra είναι ότι μετά τη χρήση του ο «ασθενής» βλέπει τα πάντα… μπλε (ναι, σωστά διαβάσατε).

Οι Βρετανοί ερευνητές φοβούνται λοιπόν για, τυχόν, σοβαρές βλάβες στον αμφιβληστροειδή χιτώνα. Και αυτό γιατί η χημική σύσταση του Viagra επηρεάζει το ένζυμο το οποίο υπάρχει μέσα στα κώνια που εξασφαλίζουν τη σύλληψη των χρωμάτων στον αμφιβληστροειδή. Αυτός αντιδρά στο χάπι κάνοντας τα πάντα να φαίνονται μπλε. Μάλιστα όσοι είναι ιδιαιτέρως άτυχοι ώστε να φέρουν μια ανωμαλία του ενζύμου αυτού και παράλληλα παίρνουν Viagra, μπορεί με το χρόνο να πάθουν σοβαρές αλλοιώσεις στον αμφιβληστροειδή τους.

Αντιθέτως η Pfizer, η εταιρεία παρασκευής του χαπιού, βεβαιώνει το «αγοραστικό κοινό» ότι αυστηρά τεστ που έγιναν δεν έδειξαν μακροπρόθεσμα ή βραχυπρόθεσμα σημαντικές παρενέργειες στην όραση (δηλαδή τι εννοούν λέγοντας «σημαντικές;», τύφλωση μήπως;).

Αυτό που είναι 100% διαπιστωμένο πάντως είναι ότι οι κλινικές δοκιμές που έγιναν έδειξαν πως οι άνδρες που λαμβάνουν 100 χιλιοστόγραμμα του Viagra διπλασίασαν τη συχνότητα των στύσεών τους.

Κρατήστε και  μια συμβουλή για το τέλος: προμηθευτείτε μαζί όσο το πιτσιρίκι του ανέκδοτου.

Σαν να μην ήταν αρκετά «εκφοβιστικές» (πλην όμως πραγματικές, μην το ξεχνάτε) οι ανακοινώσεις των Βρετανών επιστημόνων περί της επικινδυνότητας του Viagra, τη σκυτάλη πρόσφατα παρέλαβαν οι Αμερικανοί ειδικοί. Συγκεκριμένα:

Η Αμερικανική Υπηρεσία Φαρμάκων ανακοίνωσε ότι ερευνά αν ο θάνατος 6 ανδρών προήλθε από την ουσία αυτή. Οι θάνατοι αναφέρθηκαν σε τακτικό έλεγχο που γίνεται στους ασθενείς, αν και το έχουν δοκιμάσει ασφαλώς περίπου 1 εκατομμύριο άτομα.

Στη συσκευασία του φαρμάκου, πάντως, τονίζεται ότι το Viagra δεν πρέπει αν λαμβάνεται από άντρες που παίρνουν επίσης φάρμακα για την καρδιά, τα οποία περιέχουν νιτρογλυκερίνη ή άλλα νιτρικά άλατα.

Η χρήση και των 2 φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει την απότομη μείωση της αρτηριακής πίεσης σε πολύ επικίνδυνα επίπεδα. Οι γιατροί επισημαίνουν ότι όσοι άνδρες έχουν επίσης την ατυχία να πάθουν καρδιακό επεισόδιο θα πρέπει να λένε στο γιατρό τους ότι χρησιμοποιούν το φάρμακο για να μην του δίνουν χάπια με νιτρογλυκερίνη.

Ο Αμερικανός Οργανισμός Φαρμάκων πιστεύει ότι το φάρμακο είναι ασφαλές. Το ίδιο ισχυρίζεται και η παρασκευάστρια εταιρεία (Pfizer), η οποία τονίζει, ωστόσο, ότι θα πρέπει να λαμβάνεται με τη σύσταση γιατρού και σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες που αναγράφονται στη συσκευασία του.

Επίσης, ο γιατρός θα πρέπει να εξετάζει τον ενδιαφερόμενο για υπέρταση ή σακχαρώδη διαβήτη και να ελέγχει προηγουμένως αν είναι ηλικιωμένος, την καρδιαγγειακή του κατάσταση πριν αρχίσει τη σεξουαλική του δραστηριότητα.

Οι γιατροί τέλος υπενθυμίζουν ότι το Viagra δεν είναι ένα απλό αφροδισιακό.

 

Πότε έρχεται στην Ελλάδα;

Το αμφιλεγόμενο μπλε χαπάκι θα φθάσει στη χώρα μας το Σεπτέμβριο προκειμένου να δοκιμαστεί κλινικά και να πάρει έγκριση από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.).

Οι κλινικές δοκιμές θα γίνουν στην Ουρολογικό Κλινική του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (μεταξύ των καθηγητών άραγε;) και θα διαρκέσουν 1 εξάμηνο.

Έτσι οι Έλληνες καταναλωτές δεν θα μπορούν να το προμηθευτούν από τα φαρμακεία πριν από τα μέσα του επόμενου έτους. Βεβαίως για τους ανυπόμονους υπάρχει πάντα και η μαύρη αγορά…

 

Τι «παίζει» όμως στον κόσμο;

Πραγματικά το Viagra είναι περιζήτητο. Είναι φορτίο που προοριζόταν για πανεπιστημιακά πειράματα κλάπηκε από το αεροδρόμιο του Καράκας για να πωληθεί στη μαύρη αγορά (που λέγαμε παραπάνω).

Στην Ταϊλάνδη άδειασαν τα ράφια των φαρμάκων από ένα αντικαταθλιπτικό επειδή μια εφημερίδα έγραψε ότι έχει την ίδια δράση με το Viagra!

Στην Ευρώπη οι μυημένοι πηγαίνουν στην Ανδόρα ή στο Σαν Μαρίνο όπου πωλείται επίσημα ενώ στην Αίγυπτο, όπου οι αρχές κατάσχουν παράνομες εισαγωγές του φαρμάκου, 3 άνδρες που το πήραν νοσηλεύονται στη μονάδα εντατικής θεραπείας του νοσοκομείου του Καΐρου!


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

 

Τι υποστηρίζει η ΠΑΣΠ

 

Δημοσιεύουμε ανακοίνωση που μας εστάλη από την ΠΑΣΠ του Πολυτεχνείου Κρήτης και που παρεμβαίνεις το μέγα θέμα της επί πεντάμηνο κατάληψης του Ιδρύματος από φοιτητές.

«Η ΠΑΣΠ θεωρεί υποχρέωσή της να τοποθετηθεί και να παρέμβει στα όσα συμβαίνουν τους τελευταίους πέντε μήνες στο Πολυτεχνείου Κρήτης στα Χανιά καλώντας ταυτόχρονα όλους τους φορείς του Ιδρύματος, της χανιώτικης κοινωνίας αλλά και το υπουργείο Παιδείας να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων καθώς τίθεται πλέον άμεσος κίνδυνος για την πορεία του Ιδρύματος:

·          Η ΠΑΣΠ από τον Ιανουάριο, στα αρμόδια όργανα του Πολυτεχνείου Κρήτης, είχε εκφράσει την αντίθεσή της σε βιαστικές αποφάσεις της Πρυτανείας του Ιδρύματος για τη λειτουργία ΠΣΕ χωρίς προγραμματισμό και χωρίς συνολικό σχεδιασμό για την πορεία του Ιδρύματος.

Είμαστε οι πρώτοι που αντιδράσαμε σε ενέργειες που στηρίζονταν σε «γυάλινα πόδια» και θέσαμε το θέμα στα συλλογικά όργανα των φοιτητών και τα όργανα συνδιοίκησης.

·          Δυστυχώς κάποιοι θεώρησαν ότι μπορούν να εκμεταλλευθούν τις εξελίξεις αυτές για να εξυπηρετήσουν μικροπαραταξιακά και προσωπικά συμφέροντα, αδιαφορώντας για την πορεία του Ιδρύματος και τις επιπτώσεις που έχει σε αυτό, αλλά και στους φοιτητές ειδικότερα, η συνεχιζόμενη κατάληψη και η ταυτόχρονη άρνηση της πρυτανικής αρχής να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα τα προβλήματα και να προχωρήσει σε διάλογο στα συλλογικά όργανα συγκαλώντας πρώτα απ’ όλα τη Σύγκλητο του Ιδρύματος.

·          Μας προξενεί εύλογη απορία, ταυτόχρονα, η στάση του υπουργείου Παιδείας το ποίο ενέκρινε τη λειτουργία ΠΣΕ με 350 εισακτέους τη στιγμή που στο Πολυτεχνείο Κρήτης εισάγονται μέσω των συμβατικών προγραμμάτων 170 φοιτητές και βέβαια δεν υπάρχει η υποδομή για την υποστήριξή τους.

Επιβεβαιώνεται η θέση μας ότι βιαστικές κινήσεις, χωρίς διάλογο, οδηγούν σε αδιέξοδα και αποτυχία.

Εδώ θέλουμε να τονίσουμε πως το υπουργείο Παιδείας δεν έχει ξεκαθαρίσει, επίσης, ποιες θα είναι οι πηγές οικονομικής ενίσχυσης των ΠΣΕ μετά τα δύο πρώτα χρόνια που θα χρηματοδοτηθούν από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

·          Η εξέλιξη των πραγμάτων τους τελευταίους μήνες καθιστούν αναγκαία και απαραίτητη τη συστράτευση όλων των ορέων του Ιδρύματος και της χανιώτικης κοινωνίας στην κατεύθυνση της χάραξης ενός ουσιαστικού και αναλυτικού σχεδιασμού και προγραμματισμού για την πορεία και την ανάπτυξη του Πολυτεχνείου Κρήτης.

Ενός σχεδιασμού που δεν μπορεί παρά να γίνει από μηδενική βάση και με βάση τα δεδομένα τμήματα συμβατικών σπουδών που διαθέτει το Ίδρυμα.

Είναι η ώρα της ευθύνης για όλους:

·          Για την πρυτανική αρχή που οφείλει να κατανοήσει το ρόλο της και τις ευθύνες που έχει μακριά και πέρα από προσωπικές επιδιώξεις, σκοπιμότητες και μικροπολιτικά παιχνίδια.

·          Για τους φορείς τους Ιδρύματος που οφείλουν να προτάξουν τα συμφέροντά του.

·          Για τους φορείς της χανιώτικης κοινωνίας που έχουν αποδείξει πολλές φορές ότι και θέλουν και μπορούν να συνεισφέρουν στην ουσιαστική ανάπτυξη του Πολυτεχνείου Κρήτης που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της.

Για το υπουργείο Παιδείας που οφείλει να κινείται με σταθερά και σίγουρα βήματα που δεν θα τορπιλίζουν την πορεία των Ιδρυμάτων και που σίγουρα οι όποιες αποφάσεις λαμβάνει θα είναι προϊόν ουσιαστικού διαλόγου και πραγματικής εκτίμησης των δεδομένων.

Η ΠΑΣΠ θα συνεχιστεί να κινείται με σοβαρότητα και υπευθυνότητα γιατί δεν αντιμετωπίζουμε το ρόλο μας ως εκφραστές συμφερόντων αλλά ως εκφραστές ουσιαστικών θέσεων, προτάσεων και λύσεων.

Το Πολυτεχνείο Κρήτης αποτελεί ένα σημαντικό Πανεπιστημιακό Ίδρυμα με πρωτοποριακές ειδικότητες και οφείλει να συνεχίσει αυτή την πορεία ανάπτυξης και προόδου».


ΕΠΙΝΟΗΣΗ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Δημήτρη Παπαδημητρίου

 

 

ΧΑΜΟΣ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

 

Ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ για τη λειτουργία Προγράμματος Σπουδών Επιλογής στο Πολυτεχνείο Κρήτης, τις δίκαιες αντιδράσεις των φοιτητών και την πολύμηνη κατάληψη του Ιδρύματος, η οποία συνεχίζεται.

 

Οι περισσότεροι φοιτητές του Πολυτεχνείου Κρήτης άκουσαν για το εν λόγω Π.Σ.Ε. (πρόγραμμα σπουδών επιλογής) μέσα σε μια Γενική Συνέλευση η οποία έγινε τον περασμένο Νοέμβριο. Λίγο πριν από αυτή η Σύγκλητος του Ιδρύματος είχε αποφασίσει την είσοδο των Π.Σ.Ε. στο Πολυτεχνείο Κρήτης.

Είναι γεγονός ότι την συγκεκριμένη απόφαση ψήφισαν και οι εκπρόσωποι των φοιτητών στη Σύγκλητο, ακόμη και αυτοί που ανήκουν σε Ανεξάρτητους Συνδυασμούς, πέραν των εκπροσώπων της ΠΑΣΠ και ΔΑΠ. Όμως η απόφαση αυτή πάρθηκε – νομίζουμε – κυρίως επειδή η πλειοψηφία των μελών της Συγκλήτου δεν ήξεραν τίποτε ή γνώρισαν ελάχιστα για το θέμα των Π.Σ.Ε. Πάντως ο πρώτος που εκφράστηκε αρνητικά για τα Π.Σ.Ε. μετά τη Σύγκλητο ήταν ένας καθηγητής του τμήματος Μ.Π.Δ. (Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης) του Πολυτεχνείου, ο κ. Πουλιέζος, ο οποίος δεν είναι μέλος της Συγκλήτου.

[Σημείωση: Η Σύγκλητος αποτελείται από 21 μέλη. Τα 5 μέλη είναι φοιτητές, 2 μεταπτυχιακοί, ενώ πέραν των εκπροσώπων μόνιμων καθηγητών (ΔΕΠ) υπάρχουν και εκπρόσωποι των διοικητικών υπαλλήλων, των επί συμβάσει καθηγητών κ.ο.κ.].

 

Οι πρώτες αντιδράσεις

Στη Γενική Συνέλευση του Νοεμβρίου λοιπόν, ομάδα Ανεξάρτητων με επικεφαλής τον φοιτητή Βασίλη Παπαδάκη, υποστηριζόμενη κυρίως από φοιτητές μικρότερων ετών, πρότεινε την κατάληψη του ιδρύματος για το θέμα των Π.Σ.Ε. Η ΠΑΣΠ παρουσιάστηκε θετική σχετικά με τη λειτουργία Π.Σ.Ε., τουλάχιστον ως φιλοσοφία (να μπορούν έτσι να μπαίνουν περισσότερα άτομα σε Πανεπιστήμια) ενώ η πρόταση της ΔΑΠ ήταν αρνητική.

Η πρόταση των Ανεξάρτητων όμως απορρίφθηκε και αυτό γιατί η χειμερινή εξεταστική ήταν σε λιγότερο από 2 μήνες. Όπως αποδείχτηκε όμως εκ των υστέρων, ίσως τότε να ήταν η σωστή περίοδος για κατάληψη αφού κάτι αντίστοιχο συνέβαινε στο Ε.Μ.Π. (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο), την εποχή εκείνη και η κατάληψη του απέτρεψε την εγκατάσταση των Π.Σ.Ε.

 

Προσπάθεια να περάσει στο ντούκου

Στη Γενική Συνέλευση που αναφέρουμε συνέβη και κάτι αρκετά «πρωτότυπο». Ο Αντιπρύτανης κ. Σκιαδάς, καθηγητής στο τμήμα Μ.Π.Δ. στους τομείς Ανάλυση Δεδομένων – Μάρκετινγκ, αφού πήρε την άδεια από την Συνέλευση, εξέθεσε τις απόψεις του και συζήτηση με τους φοιτητές. Ανέφερε ότι –μέχρι τότε- κανείς δεν είχε αντιδράσει γι’ αυτό το θέμα, κάτι που ήταν σωστό (αφού, όπως αναφέραμε και παραπάνω, κανείς ή σχεδόν κανείς δεν είχε ενημερωθεί για το «τι» ακριβώς είναι τα Π.Σ.Ε.).

Ύστερα από πιέσεις των Ανεξάρτητων για το τι μέλλει γενέσθαι απάντησε όσο πιο διπλωματικά μπορούσε: «Θα δούμε…», «θα το συζητήσουμε…». Έτσι το θέμα ξεχάστηκε από την πλειοψηφία των φοιτητών μέχρι και τη Γενική Συνέλευση που έγινε στα μέσα Φλεβάρη περίπου, μετά το πέρας των εξετάσεων, μέσα στην πρώτη εβδομάδα της διπλής εξεταστικής (η εξεταστική που διεξάγεται μόνο για φοιτητές του 5ου έτους ή μεγαλύτερων ετών).

 

Αποφασίζεται μερική κατάληψη

Στη Γενική Συνέλευση του Φλεβάρη κατέβηκαν 2 προτάσεις. Η μία αφορούσε μερική και η άλλη ολική κατάληψη του Πολυτεχνείου Κρήτης. Να αναφέρουμε εδώ ότι λέγοντας Πολυτεχνείο δεν εννοούμε μόνο τις γραμματείες, τις αίθουσες, τα εργαστήρια και τα γραφεία καθηγητών που βρίσκονται στα Κουνουπιδιανά (7 χλμ. έξω από τα Χανιά), αλλά και το κτίριο της Πρυτανείας που βρίσκεται στο λιμάνι της πόλης, καθώς και το κτίριο της Γαλλικής Σχολής που βρίσκεται σε άλλο σημείο της πόλης (Χαλέπα) το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για εκδηλώσεις, ημερίδες κ.λπ.

Με διαφορά 15 ψήφων αποφασίστηκε μερική κατάληψη, δηλαδή κατάληψη της Πρυτανείας ενώ τα μαθήματα και η διπλή εξεταστική συνεχίζονταν κανονικά. Συστάθηκε επίσης Συντονιστική Επιτροπή. Η Γενική Συνέλευση έγινε Παρασκευή. Αιτία της απόφασης για μερική κατάληψη στάθηκε το ότι στέλνονταν αιτήσεις εισαγωγής στα Π.Σ.Ε., μια εντελώς ξαφνική απόφαση της Πρυτανείας δίχως να ενημερώνουν κανένα.

 

Ζήτω η ελληνική π…οτιά, part 1

Ένας λάθος ακόμη από τη μεριά των φοιτητών ήταν ότι η κατάληψη θα άρχιζε από τη Δευτέρα, και έτσι οι Πρυτάνεις – Αντιπρυτάνεις μπορούσαν το Σαββατοκύριακο να μπουν στο κτίριο της Πρυτανείας και να πάρουν όσα περισσότερα χαρτιά / έγγραφα / σφραγίδες μπορούσαν. Ουσιαστικά από τη Δευτέρα νέο γραφείο της Πρυτανείας έγινε το γραφείο του νομικού συμβούλου του Πολυτεχνείου κ. Κοτσυφάκη.

Μετά από έρευνα των φοιτητών στα ταχυδρομεία των Χανίων στα οποία στέλνονται οι αιτήσεις εγγραφής στα Π.Σ.Ε., αποδείχτηκε ότι οι αιτήσεις αποστέλλονταν στο γραφείο του κ. Κοτσυφάκη. Μάλιστα κατά τη διάρκεια αυτής της «παρακολούθησης» υπήρξε και σύλληψη φοιτητών σε μερικούς από τους οποίους φορέθηκαν και χειροπέδες χωρίς να έχουν κάνει οτιδήποτε αξιόποινο (συγκεκριμένα κάθονταν στο απέναντι καφενείο και κοιτούσαν πότε θα φύγει και προς τα πού θα πάει ο φάκελος με τις αιτήσεις). Μετά από λίγη ώρα στο αστυνομικό τμήμα και εξακρίβωση στοιχείων οι φοιτητές αφέθηκαν ελεύθεροι. Λίγη ώρα αργότερα βρήκαν το μέρος συγκέντρωσης των αιτήσεων. Βεβαίως δεν ήταν δυνατό να καταλάβουν το γραφείο του Κοτσυφάκη, καθώς ήταν χώρος εκτός Πανεπιστημιακού ασύλου.

Στο μεταξύ οι παραδόσεις των περισσοτέρων καθηγητών συνεχίζονταν. Ακούστηκε πολύ πως η Πρυτανεία εξεβίασε τους επί συμβάσει καθηγητές με μη ανανέωση της σύμβασής τους αν συνεχίσουν να διδάσκουν τα μαθήματά τους. Για τη διπλή εξεταστική έγιναν λίγα μαθήματα την 2η εβδομάδα και αργότερα αποφασίστηκε η εβδομάδα αυτή να επαναληφθεί. Αυτό είναι κάτι που οι φοιτητές ακόμα περιμένουν καθώς στην επόμενη Γενική Συνέλευση, η οποία έγινε μια εβδομάδα μετά την προηγούμενη, αποφασίστηκε γενική κατάληψη του Ιδρύματος.

 

Ολική κατάληψη και στάση των παρατάξεων

Στη συγκεκριμένη συνέλευση κατέβηκαν 3 προτάσεις: Μια της ΔΑΠ για σταμάτημα της κατάληψης και προσπάθεια για σταμάτημα των Π.Σ.Ε με άλλα μέσα, μια της ΠΑΣΠ για συνέχιση της μερικής κατάληψης και μια των Ανεξάρτητων  για ολική κατάληψη. Η ολική κατάληψη συνεχίζεται  μέχρι σήμερα και με εξαίρεση το Πάσχα, Γενικές Συνελεύσεις γίνονται κάθε εβδομάδα σχεδόν.

Η στάση των παρατάξεων στη διάρκεια της ολικής κατάληψης είναι η ακόλουθη: Η ΔΑΠ υποστηρίζει το σταμάτημα της κατάληψης. Πολλοί φοιτητ6ές θεωρούν ότι (υπο)στηρίζει τον Πρύτανη επειδή ανήκει στο χώρο της Νέας Δημοκρατίας (στις πρυτανικές εκλογές του περασμένου καλοκαιριού η ΔΑΠ είχε ψηφίσει για Πρύτανη τον κ. Σωτηρόπουλο). Οι Ανεξάρτητοι επιμένουν στην ολική κατάληψη και κατηγορούν την Πρυτανεία. Ειρωνεία: και οι Ανεξάρτητοι είχαν ψηφίσει τον συνδυασμό του Σωτηρόπουλου στις πρυτανικές εκλογές. Η ΠΑΣΠ πάλι σε κάθε Γενική Συνέλευση σχεδόν αλλάζει στάση. Τελικά καταλήγει, στις αρχές Απρίλη, να υποστηρίξει την ίδια πρόταση με τη ΔΑΠ (κάτι τέτοιο μάλλον δεν είχε ξανασυμβεί στην ιστορία του Πολυτεχνείου Κρήτης).

Τα πιο χαρακτηριστικά περιστατικά που συνέβησαν στη διάρκεια της ολικής κατάληψης, μέχρι το Πάσχα, είναι τα εξής:

α)         Το γιαούρτωμα: Σε Γενική Συνέλευση που έγινε στα μέσα Μάρτη φοιτητές που πρόσκεινταν στον Ανεξάρτητο χώρο πέταξαν 2 κεσεδάκια γιαούρτι σε εκπροσώπους της ΠΑΣΠ και της ΔΑΠ.

β)         Το ατύχημα: Στο Πολυτεχνείο γίνονται έργα για κατασκευή νέων κτιρίων. Όμως λόγω της κατάληψης απαγορεύτηκε η είσοδος στους εργάτες,. Στα μέσα περίπου του Μάρτη, ένας εργολάβος και ένας οδηγός του με μια μπουλντόζα και ένα φορτηγό αντίστοιχα προσπάθησαν να βγουν από το χώρο του Πολυτεχνείου (είχαν μπει από τα χωράφια καθώς το Πολυτεχνείο καταλαμβάνει τεράστια έκταση).

Οι φοιτητές της περιφρούρησης προσπάθησαν να τους εμποδίσουν, εκείνοι δεν σταμάτησαν με αποτέλεσμα ένας νέος που προσπαθούσε να εμποδίσει τον οδηγό του φορτηγού (ο οποίος με την βοήθεια της μπουλντόζας που άνοιγε δρόμο από τα χωράφια, είχε καταφέρει να βγει στο δρόμο έξω από το Πολυτεχνείο) να τραυματιστεί σοβαρά. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Χανίων και, ευτυχώς, η ζωή του δεν διέτρεξε κίνδυνο τελικά. Ο νέος, πάντως, δεν ήταν φοιτητής του Πολυτεχνείου.

γ)         Το ξύλο: Η επόμενη Γενική Συνέλευση μετά το ατύχημα ήταν κρίσιμη (ήταν ταυτόχρονα και η επόμενη μετά το γιαούρτωμα). Κι αυτό, γιατί λόγω του ατυχήματος τα πνεύματα ήταν οξυμένα. Επίσης η Πρυτανεία είχε δημοσιεύσει την προηγούμενη ημέρα στις τοπικές εφημερίδες τα ονόματα των εισαχθέντων στα Π.Σ.Ε. Η επιλογή των υποψηφίων λέγεται ότι είχε διάρκεια μόλις 2 ημέρες ενώ είναι πολύ πιθανόν να έγιναν αδικίες και χαραστικές επιλογές «ημετέρων». Η Πρυτανεία ανέφερε ότι θα γινόταν τελετή υποδοχής και εγγραφές το ερχόμενο Σάββατο στο ξενοδοχείο «Creta Paradise» που βρίσκεται σε απόσταση 25 χλμ. από τα Χανιά.

Ο αριθμός των εισαχθέντων στα 3 ΠΣΕ, ήταν περίπου 350 άτομα (Το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει συνολικά, με μεταπτυχιακούς, περίπου 1000 φοιτητές). Η Γενική Συνέλευση με διαφορά 37 ψήφων (182-145) αποφάσισε συνέχιση της ολικής κατάληψης. Μετά τη λήψη της έγιναν επεισόδια, τα οποία ευτυχώς δεν γενικεύτηκαν, ανάμεσα σε Ανεξάρτητους Φοιτητές και φοιτητές της ΠΑΣΠ.

δ)         Creta Paradise: Έγινε μια επεισοδιακή τελετή υποδοχής, όπου φοιτητές ανάρτησαν πανό κατά της Πρυτανείας και όπου οι εγγραφές έφτασαν να γίνονται από το παράθυρο, στην κυριολεξία, αφού η είσοδος είχε αποκλειστεί από τους φοιτητές. Τα όσα έγιναν εκεί μεταδόθηκαν, τμηματικά και επιλεκτικά, σε πανελλήνιο δίκτυο, από τα κανάλια. Τα οποία κανάλια εστίασαν ασφαλώς, μόνο στα επεισόδια, ντύνοντάς τα με ήχους συνθημάτων όπως «Πτυχίο δε θα πάρεις στο Creta Paradise» κ.ά.

ε)         Η συνάντηση: Οι φοιτητές δεν επέτρεψαν την είσοδο των υποψηφίων φοιτητών των Π.Σ.Ε. στο Πολυτεχνείο. Πολλά από τα παιδιά αυτά είχαν έρθει μαζί με τους γονείς τους και αρκετοί θέλησαν να έρθουν να ψηφίσουν στη Γενική Συνέλευση επειδή ήταν πλέον φοιτητές (sic) του Πολυτεχνείου Κρήτης. Έτσι βεβαίως τους είχαν πει στην εκδήλωση οι Πρυτάνεις… Η Γενική Συνέλευση με διαφορά μεγαλύτερη των 60 ψήφων αποφάσισε να συνεχιστεί η ολική κατάληψη. Αλλά και όλες οι επόμενες Γενικές Συνελεύσεις που ακολούθησαν αποφάσισαν το ίδιο.

 

ΑΜΕΣΟ ΑΙΤΗΜΑ ΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ

Βασικό αίτημα των φοιτητών είναι η επανασυνεδρίαση της Συγκλήτου για το θέμα των Π.Σ.Ε. Κι αυτό γιατί πλέον οι φοιτητές, οι καθηγητές και η τοπική κοινωνία έχουν ενημερωθεί για το θέμα. Η Πρυτανεία όμως αρνείται  κάτι τέτοιο. Συγκεκριμένα η συντονιστική επιτροπή των φοιτητών έχει δηλώσει ότι θα σταματήσει την κατάληψη αν η Πρυτανεία συγκαλέσει αμέσως τη Σύγκλητο. Υπάρχει ο φόβος ότι αν περάσει κάποιο χρονικό διάστημα υπάρχει σοβαρή πιθανότητα η Πρυτανεία να τοποθετήσει στη Σύγκλητο και εκπροσώπους των Π.Σ.Ε., οπότε θα αλλοιωθεί το αποτέλεσμα.

 

Η ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Αρχικά μόνο η εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα» (η μεγαλύτερη τοπική εφημερίδα των Χανίων) υποστήριζε τους φοιτητές. Μετά από 1 μήνα περίπου άρχισαν και τηλεοπτικές εκπομπές για το θέμα των Π.Σ.Ε. Αυτή τη στιγμή η κοινή γνώμη φαίνεται ότι έχει γνώση του προβλήματος και πολλοί πολίτες συμφωνούν/στηρίζουν τις θέσεις των φοιτητών. Είναι χαρακτηριστικό όπως τόσο ο Δήμος όσο και η Νομαρχία Χανίων έχουν καταδικάσει τα Π.Σ.Ε. Καταδικαστικές είναι και οι αποφάσεις της Α.Σ.Κ.Τ. (Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών) της Αθήνας (καθώς υπάρχει Π.Σ.Ε Καλών Τεχνών) και του προέδρου του Τ.Ε.Ε. (Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος) κ. Λιάσκα, ο οποίος όχι μόνο υπεραμύνθηκε των θέσεων των φοιτητών, αλλά άφησε και υπόνοιες για οικονομικά σκάνδαλα, ψηφοθηρία ενώ μίλησε για «πτυχία χωρίς αντίκρισμα».

 

ΤΑ Π.Σ.Ε.

Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 3 προγράμματα Σπουδών Επιλογής στο Πολυτεχνείο Κρήτης: α) Καλών Τεχνών, β) Τεχνολογίας Υλικών και γ) Μηχατρονικής. Τα χρήματα των Π.Σ.Ε., προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και είναι περίπου 700 εκατομμύρια δραχμές. Η χρηματοδότηση όμως διαρκεί μόνο για τα 2 επόμενα χρόνια, ενώ τα Π.Σ.Ε. διαρκούν 4 χρόνια. Γεννιέται λοιπόν το ερώτημα από πού θα βρεθούν οι οικονομικοί πόροι για την συνέχιση τους (πληρωμή καθηγητών κ.λ.π.) μετά το 2000 και η λιγότερη απάντηση είναι ότι θα ζητηθούν δίδακτρα από τους φοιτητές. Πράγμα που ασφαλώς σημαίνει/συνεπάγεται κατάρτιση του δημοσίου, δωρεάν χαρακτήρα της Παιδείας και εγκαθίδρυση της ιδιωτικής εκπαίδευσης.

 

ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ Π…ΣΤΙΑ, PART 2

Οι φοιτητές των Π.Σ.Ε σε 4 μόνο χρόνια και με λίγο περισσότερα από 40 μαθήματα παίρνουν πτυχίο Μηχανικού. Δηλαδή πτυχίο ισότιμο με το προϋπάρχον του Πολυτεχνείου Κρήτης για σχολές όμως που διαρκούν 5 χρόνια  και έχουν στο πρόγραμμα σπουδών περισσότερα από 60 μαθήματα. Επίσης το επίπεδο γνώσεων των εισακτέων στα Π.Σ.Ε. είναι τουλάχιστον αμφισβητήσιμο, αν όχι πολύ χαμηλό. Με άριστα περίπου το 10 ο βαθμός του τελευταίου που εισήχθη στα Π.Σ.Ε. είναι λίγο από 2!!! [Η βαθμολογία εισαγωγής στα Π.Σ.Ε. προκύπτει από τον βαθμό απολυτηρίου, βαθμό γενικών εξετάσεων, χρόνια προϋπηρεσίας, βαθμό πτυχίου κ.ο.κ.].

Κάθε χρόνο γίνονται 3 τρίμηνα και σε κάθε τρίμηνο εισάγονται 350 φοιτητές. Έτσι λοιπόν σε 1 χρόνο μόλις θα υπάρχουν στο Πολυτεχνείο Κρήτης 1000 original φοιτητές και μεταπτυχιακοί και 1000 Πσίτες, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι δεν θα ανοίξουν και άλλες σχολές. Να σημειωθεί ότι τα κτίρια και τα εργαστήρια του Πολυτεχνείου μόλις που επαρκούν για τους υπάρχοντες φοιτητές.

Αυτή τη στιγμή τα μαθήματα των Π.Σ.Ε. γίνονται σε διάφορα κτίρια των Χανίων (π.χ. ξενοδοχεία) καθώς και σε άλλες πόλεις της Κρήτης με εκδρομές (!) των φοιτητών και των καθηγητών τους. Η υποστήριξη των Π.Σ.Ε. από τους άλλους καθηγητές του Πολυτεχνείου είναι πολύ μικρή έως ανύπαρκτη. Οι περισσότεροι περιμένουν να λήξει η κατάληψη για να καθορίσουν τη στάση τους. Ορισμένοι καθηγητές καταγγέλλουν πάντως ότι το όνομά τους μπήκε στη λίστα των διδασκόντων στα Π.Σ.Ε χωρίς ποτέ να το ζητήσουν οι ίδιοι. Αρκετοί τέλος «καίγονται» από την κατάληψη γιατί δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τα project τους.

 

ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΟ ΣτΕ

Μετά το Πάσχα ο σύλλογος καθηγητών Μ.Π.Σ. (το πιο παλιό κα ισχυρό τμήμα του Πολυτεχνείου Κρήτης) εξέδωσε απόφαση με την οποία ζητά να σταματήσει η Πρυτανεία τη «λειτουργία» των Π.Σ.Ε. και οι φοιτητές την κατάληψη. Τέλος οι φοιτητές και το Τ.Ε.Ε. έχουν καταφύγει, με διαφορετικές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την κατάργηση των Π.Σ.Ε.

 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Προσωπική παρέμβαση του υπουργού Παιδείας «για την υπέρβαση της κρίσεως στο Πολυτεχνείου Κρήτης» ζήτησαν με επιστολή που του έστειλαν φορείς των Χανίων.

Από την άλλη οι φοιτητές οι οποίο έχουν καταλάβει το ίδρυμα ζητώντας την ακύρωση των Π.Σ.Ε κατήγγειλαν ότι η Πρυτανεία υπέβαλε μηνύσεις σε 6 φοιτητές (για τις οποίες εκκρεμεί αυτόφωρη διαδικασία) και πραγματοποίησαν πορεία διαμαρτυρίας (5/6) στην πλατεία Αγοράς των Χανίων.

Η Πρυτανεία του Πολυτεχνείου σε ό,τι την αφορά παραδέχεται με ανακοίνωσή της ότι έχουν υποβληθεί μηνύσεις, χωρίς όμως να αναφέρει τον αριθμό τους.

Την ίδια ώρα οι φοιτητές προχώρησαν για λίγο (2/6) σε κατάληψη του γραφείου του νομικού συμβούλου του Πολυτεχνείου, δεν επέτρεψαν για αρκετή ώρα την έξοδο από αυτό 2 καθηγητών και 3 υπαλλήλων του Πολυτεχνείου, υποστηρίζοντας, δικαίως, ότι εκεί έγιναν και γίνονται παράνομα πολλές διοικητικές πράξεις και διαδικασίες και ότι πραγματοποιούνται πράξεις του πρυτανικού συμβουλίου και πράξεις που έχουν σχέση με τα Π.Σ.Ε. Για το θέμα αυτό εξέδωσε ανακοίνωση η Πρυτανεία του Πολυτεχνείου στην οποία αναφέρει ότι διενεργούνται συσκέψεις (sic) λόγω της κατάληψης.

Οι φοιτητές τέλος ανακοίνωσαν ότι η νέα Γενική Συνέλευσή τους θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 16 Ιουνίου, ενώ «εφόσον τεθεί θέμα σύγκλησης της Συγκλήτου, είναι δυνατό να συγκληθεί έκτακτη γενική συνέντευξη του συλλόγου (φοιτητών) από τη Συντονιστική Επιτροπή».

·          Οι φοιτητές επί 5 μήνες (από τον Φεβρουάριο) έχουν καταλάβει το ίδρυμα.

·          Έχει ήδη χαθεί για τους φοιτητές το ακαδημαϊκό εξάμηνο (θερινό) ενώ δεν έγιναν φοιτητικές εκλογές.


 


 

ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Δημήτρη Παπαδημητρίου

 

ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ

Με τρέλα και κορδέλα

 

«Οι ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ είναι αποτέλεσμα πολυτάραχων επεισοδίων. Δεν είναι συγκρότημα, είναι μια έκφραση της ελληνικής γλώσσας… Είναι μια ιδέα (όπως όλα). Στους κόλπους της περιλαμβάνονται μουσικοί, beatnick ποιητές, περί-εργοι άνθρωποι, ζωγράφοι, προσωπικότητες του 20ου αιώνα και περαστικοί. Υπάρχουν από το 1989 και έχουν πραγματοποιήσει 998 συναυλίες, οι οποίες ανατρέπουν τους κανόνες, καθώς εξελίσσονται σε θέατρο καταστάσεων. Στα επόμενα σχέδια τους είναι η εκτέλεση μιας ακατανόητης όπερας «τσέπης» σε πράξεις που θα κρατήσουν καιρό, σε πλήρη συνέπεια, με την προηγούμενη δράση τους (Φεστιβάλ Art & Roll στη Μύκονο, στον κινηματογράφο Αλφαβίλ, στο παλιό παγοποιείο Φιξ, σε φοιτητικά 10ήμερα στην Καβάλα, στο πλοίο Κλειώ, graffiti στο Μετρό)».

Έτσι αυτοσυστήθηκαν οι ίδιοι, τουλάχιστον, το Φεβρουάριο του 1998 μ.Χ., όταν εκδόθηκε ο δεύτερός τους δίσκος με τίτλο ΑΕΡΑΛΑΝΔΗ, από κει και πέρα ενδέχεται, ασφαλώς, να έχουν αλλάξει αντίληψη για το ποιοι είναι και το τι θέλουν από τη ζωή τους και τη ζωή μας, ασφαλώς.

«Όσο για την ΑΕΡΑΛΑΝΔΗ, αυτή είναι μια νέα χώρα. Έχει ως σύνορα τα εξωτερικά όρια της λίμνης Κωπαϊδας. Η λίμνη αυτή, ως γνωστόν, είναι αποξηραμένη. Συνεπώς, η έκτασή της είναι απεριόριστη. Το πολίτευμα της Αερελάνδης είναι γενικευμένη Αυτοκρατορία δηλαδή, Αυτοκρατορία του καθενός των αισθήσεων η Αυτοκρατορία των αισθήσεων του καθενός, η οποία υπόκειται σε μεταβλητούς νόμους, συγκεκριμένους και αφηρημένους και οι ποινές είναι στην κρίση του παραβάτου αν θα τις εφαρμόσεις ή όχι».

Και μιας και πήγαμε στη νομοθεσία της συγκεκριμένης Φεγγοβόλου χώρας, η οποία όπως γράψαμε και παραπάνω περιλαμβάνει όλα τα ορατά και αόρατα στα μη υπαρκτά όρια της, πλην της λίμνης της Κωπαϊδας (είναι το ίδιο πράγμα με διαφορετική διατύπωση, μην ψαρώνετε) να δούμε επιλεκτικά και επιγραμματικά ορισμένους μόνο από τους νόμους της:        

·          Όλα είναι μια ιδέα.

·          Η ώρα είναι πάντα 2.30.

·          Όλα δικά μας είναι.

·          Περιφερόμενοι κυκλώνες πίνουν ούζα σε ουζερί.

·          Αυτοί που δεν ξέρουν τίποτα, τα ξέρουν όλα.

·          Να συσκευάζεις σε σακουλάκια τρέλα και να τη μοιράζεις στον κόσμο.

·          Τα πάντα έχουν σχέση με τα πάντα.

·          Η πραγματικότητα εκτός του ότι δεν υπάρχει, είναι μια κατάσταση που οφείλεται στην έλλειψη φαιδρότητας.

·          Οι στρουθοκάμηλοι να αποκλείονται από τουρνουά γκολφ όταν χώνουν το κεφάλι τους στην τρύπα που μπαίνουν τα μπαλάκια.

·          Όταν δεν υπάρχει λύση δεν υπάρχει ούτε πρόβλημα.

·          Γίνε ό,τι είσαι.

·          Αν δεν ξέρεις, ρώτα τον εαυτό σου.

·          Άλλο το ένα, άλλο το άλλο, αλλά το σωστό σωστό.

·          Η οργάνωση της φαινομενικότητας είναι μέθοδος για την προστασία των γεγονότων.

·          Μπορείς να πεις ή να κάνεις ό,τι θέλεις.

·          Ξυπνάει καλύτερα όποιος ξυπνάει τελευταίος.

Ο βασικότερος όμως από τους νόμους που επικρατούν στη συγκεκριμένη (;) χώρα είναι ο νόμος του Ηράκλειτου «Γίνε ο εαυτός σου», έτσι ώστε να ρυθμίζεται οριστικά και μία σύμβαση ελευθερίας απόλυτης για τα όντα, προκειμένου να εναντιώνεται τόσο στον εαυτό της όσο και στη συγκεκριμένη εναντίωση.

Η σημαία της Αεραλάνδης είναι μαύρη με άσπρα πουά, που συμβολίζει ένα μαύρο ύφασμα με άσπρα πουά. Η γλώσσα της Αεραλάνδης είναι υγρή και το νόμισμά της αυτό που νομίζετε.

Η επίσημη θρησκεία της Αεραλάνδης είναι η καθυστέρηση. Η καθυστέρηση λατρεύεται γενικώς στο όμορφο αυτό κράτος επομένως έτσι και αποφασίσεις να φύγεις από την Αεραλάνδη για κάπου αλλού, έχει ήδη αργήσει.

Η λαμπρότερη θεά είναι η θεά Ανοησία και ο μεγαλύτερος Θεός, ο παντοκράτωρ και δημιουργός όλων ο θεός Δενξέρω. Ο Δενξέρω λατρεύεται κάθε νύχτα ημερησίως, αν και η μεγαλύτερη γιορτή του είναι στις 17 του Μάη. Άλλες μικρότερες θεότητες της Αεραλάνδης, αλλά καθόλου ευκαταφρόνητες, είναι ο θεός Νύστας προστάτης των ρολογιών. Η θεά Λούφα προστάτιδα των εργατών. Ο θεός Φραμπαλάς προστάτης των σχολείων. Ο Λάθος θεός της ερώτησης και ο Δέσαμε προστάτης των ερωτευμένων.

Η μυθολογία της Αεραλάνδης είναι πλούσια και συναρπαστική και υπάρχει σε τόσες διαφορετικές εκδοχές, τόσες όσοι και οι πιστοί της. Μια κοινή αρχή, πάντως, είναι ότι ο Δενξέρω έφτιαξε την Αεραλάνδη με τις ευλογίες της καθυστέρησης μέσα σε χρόνο dt. Εξού και ο Ντετές θεός του χρόνου, φυλακισμένος και αιώνια τιμωρημένος κυλάει γύρω από την Αεραλάνδη, ποτέ όμως μέσα σ’ αυτή. Τέλος, οι ναοί του κράτους, οι οποίοι φτιάχνονται από μαλακό καουτσούκ όπου οι ιερείς (οι Αργοπορημένοι) φθάνουν σε θρησκευτική έκσταση, κουτουλώντας από τοίχο σε τοίχο ψάλλοντας το «Το καλό το παλικάρι θα μπορούσε και να καθόταν στην τελική. Ω θεά Ανοησία. Ω θεέ Δενξέρω!».

Μην ξεχνάτε βεβαίως ότι Αεραλάνδη ονομάζεται και ο πρόσφατος δίσκος των ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ: «πρόκειται για μια υπερπαραγωγή 69 λεπτών, σαράντα συμμετοχών και βάλε (μεταξύ αυτών και ο Ζωρζ Πιλαλί, κατά κόσμον Γιώργος Πιλάλας). Όλα αυτά σε ειδική συσκευασία συλλεκτικού χαρακτήρα, που περιέχει «νοητή σημαία» και ένθετο 16σέλιδο περιοδικό ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ – δώρο με το CD, αντί για το αντίστροφο, δηλαδή περιοδικό και CD. Το CD περιέχει 20 τραγούδια και είναι πολύ καλό» μας διαβεβαιώνουν οι ίδιοι.

Είναι πράγματι από «καλό» έως «εξαιρετικό», η δε βεντάλια της εκτίμησης του ανοίγει όσο η δική σας δεκτικότητα του επιτρέπει. Έχω την αίσθηση, πάντως, ότι η Αεραλάνδη είναι περισσότερο προσιτή στον «μέσο ακροατή» από το «Φέρτε Τα», τον πρώτο τους δίσκο, δηλαδή, ο οποίος κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του ’95.

Τότε, λοιπόν, ήταν η πρώτη φορά που οι ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ κατέβηκαν ενωμένοι στις προθήκες των δισκοπωλείων, αλλά και άλλων χώρων μαζικής κατανάλωσης – υπό τη μορφή άλμπουμ, LP 33, όχι μόνον – αλλά και μεγάλου ένθετου περιοδικού, το οποίο περιέχει πλήθος συνεντεύξεων, κείμενα, φωτογραφίες, σχετικά με τη μυθολογία του συγκροτήματος και άλλα. Στις 12 μεγάλες σελίδες του φιλοξενούνται εμπνευσμένα κείμενα παντός είδους (Μείνε τρελός, Οι Αέρα Πατέρα στο Χρηματιστήριο, Μ’ αρέσουν τα λευκά γιασεμιά, Φτιάξε μόνος σου έναν Μπανανοαεροκροκόδειλο, Ωδή στο πλαστικό, παιδικές φωτογραφίες των μουσικών και άλλα τέτοια άκρως χαριτωμένα).

Οι συμμετέχοντες στο «Φέρτε Τα» ανέρχονται σε 25, με απόλυτη guest antistar τη Σαβίνα Γιαννάτου. Το design του δίσκου ήταν πράγματι πρωτότυπο, καθώς παρέπεμπε σε συσκευασία απορρυπαντικού για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα, η δε συσκευασία έφερε τον εύγλωττο τίτλο «Φέρτε Τα», που δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια εναγώνια κραυγή για την επιστροφή όλων εκείνων που μας τους χρωστάνε!

Το βινύλιο είχε κυκλοφορήσει σε γουστόζικο θαλασσί χρώμα, είναι μάλλον δύσκολο να το βρείτε πια, αλλά μην ανησυχείτε γιατί πρόσφατα επανεκδόθηκε σε CD και μάλιστα multimedia.

Εντυπωσιακά όσο και τα επεισοδιακά είναι τα live των ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ όπου μια μαγεία χρωμάτων (light show, προβολές) μπλέκονται με τα δρώμενα επί σκηνής (happenigs, απαγγελίες κ.ά). κάνοντας το κοινό να (παρα)μιλάει για την «εμπειρία» ΑΕΡΑ ΠΑΤΕΡΑ (The Aera Patera Experience) ή να φεύγει γρήγορα (για την Αλάσκα).

Συνήθως στήνουν συναυλίες όπου βρουν κι όπου μπορούν, ήτοι σε εγκατελειμένα εργοστάσια ή πλατείες, σχολές, σχολεία, νησιά, ακόμα και clubs, όπου προσπαθούν να εφεύρουν μια νέα μορφή ζωντανής ύλης, χρησιμοποιώντας γι’ αυτό το λόγο τη μουσική ως παγίδα. (Φέτος στοχεύουν να παίξουν επίσης σε μαγαζιά, παντοπωλεία, κουρεία, γηροκομεία και λαϊκές αγορές).

Αυτά για την ώρα, ο αγώνας ενάντια στη Φήμη, φυσικά και συνεχίζεται, ενώ μην ξεχνάτε το ένα και μοναδικό, διαχρονικό δεδομένο: Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, όπως τη γνωρίζετε, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ!!!

 

ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ

·          Φέρτε Τα, 1995 Hitch-Hyke

·          Αεραλάνδη, 1998 Minos-EMI

            E-MAIL ADRESS

Pkiucs@hellas.net.gr.

2 ΔΙΣΚΟΙ/10 ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

·          Ύποπτα συμπλέγματα

·          Πάνω σ’ ένα δέντρο

·          Τεράστια φωτιά (Σ. Γιαννάτου)

·          Οπουδήποτε

·          Τανγκό (Ζ. Πιλαλί)

·          Μένεις ίδιος όταν

·          Γιατί;

·          Η Λουλού

·          Περίμενε

·          Το καπέλο

 


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Δημήτρη Παπαδημητρίου

 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ

 

Ο Αντώνης Λιβιεράτος ουδεμία (μουσική) σχέση έχει με τον «ποιος είναι αυτός» Λάμπη Λιβιεράτο, προσοχή λοιπόν, στο τι αγοράζετε, σε όποια όχθη κι αν βρίσκεστε. Ιδρυτικό μέλος των Κεφάλαιο 24. Συνέθεσε πέρυσι τη μουσική για τη μικρού μήκους ταινία «Του χάρου τα δόντια» του Σωτήρη Δεμπόνου.

Το πρώτο του προσωπικό άλμπουμ με τίτλο « Το Τεράστιο Κίτρινο Πράγμα» κυκλοφόρησε στις 8/12/97 συσκευασμένο σε χάρτινο digipack με booklet-αφίσα.

Ενδεχομένως να εξέπληξε πολλούς, όχι όμως και όσους/ες είχαν την τύχη να παρακολουθήσουν την προηγούμενη πορεία του.

13 κομμάτια περιέχονται στα 53’16’ του Τεράστιου Κίτρινου…cd (τα 6 από αυτά ορχηστρικά). Όλα, και η μουσική και οι στίχοι δηλαδή, γράφτηκαν από τον ίδιο. Ο Αντώνης  όπως διαβάζουμε έπαιξε εδώ με τα εξής ολίγα: Όργανο, πιάνο, fender rhodes, συνθεσάιζερ, κιθάρα και κιθαριστικές λούπες, φωνή, φυσαρμόνικα, μεταλλόφωνο, alto φλογέρα, tin whistle, κρουστά, μαντολίνο, κακοποιημένο σαντούρι, μαγνητοταινίες, ραδιόφωνα και προγραμματισμό.

«Ο δίσκος εντάσσεται στο πλαίσιο της πρόσφατης «αναγέννησης» του ελληνικού ροκ, με την ενσωμάτωση των πιο σύγχρονων στοιχείων από την παγκόσμια μουσική σκηνή στη δική μας εκφραστική πραγματικότητα», μας πληροφορεί το δελτίου Τύπου. Εντάξει, μάλλον δίκιο έχει.

Ένα μικρό κομψοτέχνημα, ο ορισμός του «ατμοσφαιρικού»λέμε εμείς από τη μεριά μας. Αν, ναι, και ένα τραγούδι που το ρεφρέν του μας στοιχειώνει και γλυκά και απόλυτα: «Το ξέρω, η μέρα που όπως όλοι θα μ’ αφήσεις/δεν είναι πια μακριά/δεν σου γυρεύω δάκρυα και εξηγήσεις/ήθελα μονάχα να μ’ αγαπάς» (Και το Φεγγάρι Από Ψηλά). Ακούστε το λοιπόν κι αν δεν μπορείτε όλο το cd, τουλάχιστον το συγκεκριμένο κομμάτι. Ρίξτε, καπάκι το «Να Μ’ Αγαπάς» του Παύλου Σιδηρόπουλου στο πλατό κι αν μπορέσετε να κοιμηθείτε εκείνη τη νύχτα, τηλεφωνήστε μας να μας πείτε πως το πετύχατε. Θα μας κάνετε χάρη…

ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24

·          Tim Invaders (lp, Di Di Music, 1988)

·          Το Ευρετήριο Των Συμπτώσεων (cd, Hitch-Hyke, 1996)

ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ – ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΕΜΠΟΝΟΣ

·          Του Χάρου Τα Δόντια (10’ep/enhanced cd,Hitch-Hyke, 1997)

3 ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΤΕΡΑΣΤΙΟ…»

·          Κάτω Απ’ τη Γη

·          Επιστροφή Στο Σπίτι

·          Και Το Φεγγάρι Από Ψηλά


 

ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

 

 

 

 

Επώνυμα βιογραφικά.

Αυτόν τον μήνα η Αρλέτα

 

 

 

Τι θα έλεγα σε κάποιον για να με προσλάβει κάπου;

 

Είναι σαν να ρωτάτε ένα ψάρι τι θα έκανε έξω απ’ το νερό. Λοιπόν έχουμε και λέμε, καλό σχολείο, καλά ελληνικά, ολίγον ανορθόγραφα και ολίγον ιδιόρρυθμα, καλά αγγλικά, λίγα γαλλικά χωρίς πτυχία, Ανωτάτης των Καλών Τεχνών πτυχίο. Ζωγραφική, πλαστική, ιστορία τέχνης, τέχνη του βιβλίου, καθαρά ελευθέρας βοσκής κυρίως. Λησμονημένα και χωμένα μαθήματα από πολύ καλούς δασκάλους που αλληλοεγκαταλειφθήκαμε μ’ ένα αναστεναγμό ανακούφισης. Επιδεξιότητα σε κάθε μορφής χειρωνακτικά. Τραγούδι: γράφω παράξενα τραγούδια πλην όμως δεν κάνω για διασκεδαστής περιμένω από τους ακροατές να συμμετέχουν όχι σαν χειροκροτητές, επικοινωνίες, ευαισθησίες, παιχνίδι κ.λπ. για όντα που ακούνε καλά και δεν πάσχουν από αμνησία και ω! τι ξέχασα μου αρέσει ο αυτοσχεδιασμός και το κοινό πρέπει να έχει χιούμορ! Βάστα! Το αναπάντητο ερώτημα που μου τσακίζει τα νεύρα είναι:

Ο μουσικός κάνει τον ακροατή ή ο ακροατής το μουσικό; Μια μικρή λεπτομέρεια που δεν πιστεύω να επηρεάσει την άριστη εικόνα μου: βρίσκομαι σπανίως εντός θέματος.

Λοιπόν κύριε προϊστάμενε επί των (συλλή)-προσλήψεων. Αυτά! Εάν σας βρίσκεται μια ανάλογη των προσόντων μου θέση π.χ. Τρελού της Αυλής (θα μου έκανε γάντι), ή Παραμυθά, να με προτιμήσετε είμαι άριστη. Είμαι της γνώμης ότι πολλές επίσημες εταιρείες και οργανισμοί έχουν απόλυτη ανάγκη από ένα τρελό με προσόντα.

Ελπίζω οι καρατομήσεις να έχουν καταργηθεί, όσο ειδικού τύπου και να είναι το κεφάλι μου μου είναι απαραίτητο. Αν ενδιαφέρεστε, ενημερώστε με για να σας στείλω πλήρες βιογραφικό και συστάσεις (;) από προηγούμενους εργοδότες εν ζωή ή όχι.

Σας τριανταφυλλογλυκοασπάζομαι

 

Αρλέτα

 

Υ.Γ.1   Ελπίζω να μην είναι ανασταλτικός παράγων η έλλειψη προϋπηρεσίας σε σύγχρονες «Αυλές»

Υ.Γ.2   Ο Ριχάρδος με λάτρευε

Υ.Γ.3   Ξέχασα να σας πω ότι τα πάω πολύ καλά με τα μηχανήματα, τρελαίνομαι για αποσυναρμολογήσεις.

 


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Της Ίρις Μπουκαρή

 

Θεατρική Θεσσαλονίκη:

Έρωτας και θάνατος…

«μετά την Ευρώπη»!

 

Η Θεσσαλονίκη αφού ησύχασε από τη φασαρία της «πρωτεύουσας» της Ευρώπης παραμένει βαθιά (και ευρωπαϊκά!) «πολιτιστική» (ευτυχώς όμως μέσα σε μια απολαυστική ηρεμία – σ’ αντίθεση με τη… βαβούρα του 1997). Έτσι, η θερινή σεζόν του 1998 εγκαινιάζεται δυναμικά με μια «ελεγεία για το θάνατο» (από το Σοφοκλή) κι αναμένεται να τελειώσει με «ερωτικό παιχνίδι» (από τον Γκολντόνι...) προσφέροντας εκλεκτά αναφορικά πρότυπα (αφού βασικό μέρος της ανθρώπινης επικοινωνίας είναι αναμφισβήτητα η «παράσταση»). Είναι κι ένας απ’ τους λόγους που πολύ το χαίρομαι που φέτος το καλοκαίρι «δεν πάω πουθενά, πουθενά, εδώ θα μείνω» (και μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί μου στα γνωστά τηλέφωνα).

 

Πανελλήνια πρεμιέρα

Ένα από τα μεγαλύτερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας («Οιδίπους επί Κολωνών» του Σοφοκλή, από τη «Θεατρική Διαδρομή» σε σκηνοθεσία Σταύρου Τσακίρη) ανοίγει το θεατρικό καλοκαίρι στο Θέατρο Δάσους (19, 20 & 21 Ιουνίου) με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ στο βασικό ρόλο. Μια διαφορετική (απ’ αυτά που μάθαμε στο σχολείο) «ανάγνωση» - δίδαγμα: «Πως μπορείς να πεθάνεις πριν πεθάνεις, για να μην πεθάνεις όταν πεθάνεις»!

Πρωτεύουσα, δεν είναι μόνο η Θεσσαλονίκη!

Φυσικά, αν σας τη δώσει ξαφνικά και θέλετε να πάρετε τις κοντινές θάλασσες ή τα βουνά, οι επιλογές είναι άπειρες. Στο Λιτόχωρο αναβιώνει ο μύθος του Προμηθέα με χαρακτηριστικό τη συμμετοχή των θεατών στα χορικά (καλείστε να πάρετε μαζί και χλαμύδα, δεν βαριέστε, ζέστη κάνει…). Συναυλίες (από παραδοσιακά ελληνικά μέχρι τζαζ τον Ιούλιο, Σαββόπουλο και αργεντίνικο ταγκό τον Αύγουστο) και εκθέσεις ζωγραφικής στο λόγο της Σάνης. Ακόμα κι αν θέλετε ντε και καλά την ηρεμία στις παραλίες της Θάσου υπάρχει και το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Καβάλας (κι έτσι την «κουλτούρα δεν την αποφεύγετε…»).

 

Καλοκαίρι είναι, βρε παιδιά

Αυτό μας έλειπε να τα πάρουμε κι όλα στα σοβαρά! Το σκέφτηκαν πριν από μας για μας και οι παράγοντες του ΚΘΒΕ που ετοιμάζουν πυρετωδώς το ανέβασμα της διάσημης κωμωδίας του Κάρλο Γκολντόνι «Όταν οι γυναίκες το γλεντούν» (όχι θα κάτσουν να σκάσουν) που αντέχει (έστω και με παραλλαγές) από το 1758 (με την αξία του «κλασικού»): ερωτικό παιχνίδι, φάρσα και γλέντι με συμμετοχή σαράντα ηθοποιών, χορευτικών και τραγουδιστών και σκηνοθεσία Γ. Ιορδανίδη.

 

Επικοινωνία: Μακρυγιάννη 11

54635 Θεσ/νίκη

Τηλ.: 093-736680


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Της Δανάης Πίκουλα

 

Μιλτιάδης Πασχαλίδης

 

«Γράφω τραγούδια για να λυτρωθώ»

 

«… και πως γουστάρω κάτι απογεύματα με καφέ και τσιγάρο…»

-           «Τι θα πιείτε;»

Μ.       «Ένα frappe. Σκέτο»

Δ.         «Κι έναν γλυκό».

Μ.       «Βάλτο να γράφει».

 

«Πρέπει ν’ αρχίσουμε να σμίγουμε τις μοναξιές μας»

 

«… από παιδί θυμάμαι προσπαθώ στα λάθη μου φτηνά να τη γλιτώσω…»

«Λειτουργώ περισσότερο με το ένστικτο. Με έχει προδώσει, δεν είναι αλάνθαστο, αλλά το καλό που έχω είναι ότι μαθαίνω. Την πρώτη φορά μπορεί να την πατήσω, τη δεύτερη έχω μάθει. Κάνω λάθη συνεχώς. Είναι καλύτερο να έχεις κάνει όλα τα λάθη, για να ξέρεις να μην τα ξανακάνεις, από το να προσέχεις να μην κάνεις λάθη. Παραδέχομαι τα λάθη μου, αλλά δεν μετανιώνω. Το να μετανιώνεις είναι μια στάση ήττας. Λεβεντιά είναι να το παραδέχεσαι και να λες «ναι, το ‘κανα, αλλά να μην ξαναγίνει, να προσέχω». Αυτό είναι μαγκιά».

 

«… με χάδια τρομαγμένα, με διψασμένα χάδια…»

«Τα χάδια τα προσπερνάω. Οι αρνητικές κριτικές με βοηθάνε. Το χάδι είναι ωραίο, σε ανακουφίζει, αλλά πρέπει να το ξεχνάς γρήγορα, γιατί γίνεται μαλθακός. Τα χάδια είναι πολλά και πρέπει να προσέχεις να μην σε αποκοιμίσουνε. Πρέπει να ‘σαι σε εγρήγορση και να καταλαβαίνεις».

 

Ξεκίνησε από 6 χρονών να σπουδάζει κλασική κιθάρα. Αποτέλεσε ιδρυτικό μέλος των Χαϊνηδων (ο μόνος μη κρητικός του συγκροτήματος και βασικός τραγουδιστής του πρώτου τους δίσκου), συνέχισε με το παραδοσιακό σχήμα «Νεάρχου Παράπλους», συνεργάστηκε με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων, τον Γιάννη Μακρόπουλο, τη Δήμητρα Γαλάνη. Το 1995 κυκλοφόρησε η πρώτη του προσωπική δουλειά «Παραμύθι με λυπημένο τέλος». «Πάντα έγραφα τραγούδια. Κάποια στιγμή είπα να εκτεθώ».

Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθεί για να γράψει ένα τραγούδι; «Είναι μια μακρόχρονη και υπόγεια διαδικασία. Συνήθως έχω μια ιδέα που είναι ριζωμένη μέσα μου και φυτρώνει. Τον καρπό θα τον βγάλει σε μια νύχτα, αλλά μέχρι να γίνει δέντρο και να μεγαλώσει περνάει πολύς καιρός. Μπορεί να κάτσω και να γράψω πέντε τραγούδια σε μια εβδομάδα. Αλλά δεν τα γράφω τότε. Απλώς τα καταγράφω. Ούτε σκίζω χαρτιά, ούτε έχω σκόρπιες μελωδίες. Ούτε διορθώνω ποτέ τραγούδια».

Τραγούδια του κατά καιρούς έχουν ερμηνεύσει ο Μάνος Ξυδούς, οι Πυξ-Λαξ, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, η Καλλιόπη Βέτα κ.ά. Θα έκανε ποτέ ένα δίσκο ως ερμηνευτής με τραγούδια που δεν θα είχε γράψει ο ίδιος;

«Για να κάνω κάτι τέτοιο θα πρέπει να βρω τραγούδια που θα είμαι. Αλλά τον να βρω τραγούδια που θα είμαι και θα ανήκουν σε άλλον το βρίσκω λίγο δύσκολο. Θα μ’ ενδιέφερε να κάνω ένα κύκλο τραγουδιών ενός συνθέτη που θα μπορούσα να τα υποστηρίξω. Δεν νομίζω, όμως, ότι θα μπορούσε να συμβεί αυτό με κάποιον δημιουργό, εάν εξαιρέσουμε τις περιπτώσεις του Θοδωρή Παυλάκου και του Γιάννη Μαρκόπουλου. Με τη μορφή παιχνιδιού, μ’ αρέσει να συμμετέχω σε δουλειές φίλων, όπως συνέβη πρόσφατα με το δίσκο του Βαγγέλη Γερμανού «Στον Βαγγέλη με αγάπη», όπου λέω, με το δικό μου τρόπο, το τραγούδι «Μάσκες».

Τις νύχτες του Μαΐου που μας πέρασε απολαύσαμε στη σκηνή της «Μεσογείου» ένα πρωτότυπο τραγουδιστικό δίδυμο: αυτό του Μιλτιάδη και του Θανάση Γκαϊφύλλια. Ο Μίλτος ξυπνούσε μέσα μας τις ερωτικές και συναισθηματικές μας ανησυχίες, ενώ από την άλλη πλευρά ο Θ. Γκαϊφύλλιας, με τον δικό του μοναδικό τρόπο στόχευε στην πολιτική και κοινωνική μας αφύπνιση και αντίσταση. («Αντιστέκομαι» λέγεται και το τραγούδι που ερμηνεύουν οι δυο τους στο νέο δίσκο του Θ. Γκαϊφύλλια, με γενικό τίτλο «Σταβέντο», ο οποίος και θα κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Οκτώβρη).

Εκείνος τι πιστεύει γι’ αυτό το διαχωρισμό; «Εγώ μιλάω για τις σχέσεις των ανθρώπων γενικότερα και όχι μόνο τις ερωτικές. Μιλάω για το πώς αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Θεωρώ ότι σήμερα αυτό είναι το πολιτικό τραγούδι και όχι αυτό που βρίζει τους Αμερικάνους. Σήμερα υπάρχει ένας κίνδυνος γενικότερος και ο κίνδυνος αυτός είναι ότι ο καθένας μας έχει γίνει μια μονάδα κι αν κάτι πρέπει να κάνουμε είναι το ν’ αρχίσουμε να σμίγουμε τις μοναξιές μας. Εγώ γι’ αυτό τον κίνδυνο τραγουδάω»

 

«Μας νανουρίζουν με σκυλάδικα»

Στην τελευταία του δισκογραφική δουλειά, «Κακές συνήθειες», συμπεριλαμβάνεται και το τραγούδι, σε στίχους του Άλκη Αλκαίου, «Νανούρισμα». Ποιο είναι το «Νανούρισμα» που σιγοψιθυρίζεται προκειμένου η γενιά των ‘90ς να κοιμηθεί γλυκά κι αθόρυβα; «Μας νανουρίζουν με σκυλάδικα, με όλο αυτό τον αχταρμά των ιλουστρασιόν περιοδικών και των εκπομπών της Τούλας, της Σούλας, της Κούλας, που έτσι και τις δεις νομίζεις ότι όλη η Ελλάδα είναι χαρούμενη. Αυτό το οποίο ζούμε δεν είναι αυτό, είναι κάτι άλλο. Εσύ, όταν ξυπνάς το πρωί, με την τσίμπλα στο μάτι, σκέφτεσαι να φορέσεις τις ζαρτιέρες σου και να κάνεις επίδειξη στον καθρέφτη; Αν ανοίξεις τη τηλεόραση αυτό κάνουν εκείνη την ώρα. ‘Η τρώνε κινέζικο. Μπορείς πρωί πρωί να φας κινέζικο; Θέλω να πω πως, τελικά παρουσιάζουν μια Ελλάδα που δεν είναι αυτό. Η Ελλάδα είναι η Ελλάδα που υπάρχει στην Αστυπάλαια. Στην Αθήνα είμαστε απλώς μια συνάθροιση χωριών».

Καθώς η συζήτησή μας προχωρά, προκύπτει πως στη σύγχρονη ελληνική μουσική πραγματικότητα υπάρχουν δύο αντίθετες τάσεις και στάσεις θεώρησης των πραγμάτων: αυτή του πιασάδικου και ευκολοχώνευτου ελληνικού (ο Θεός να το κάνει) τραγουδιού κι εκείνη που εκπροσωπούν τραγουδοποιοί, όπως είναι ο Μιλτιάδης, ο Μάλαμας, ο Περίδης, ο Φάμελλος και ευτυχώς και άλλοι πολλοί, «Όλη αυτή η ιστορία με τους τραγουδιστές της μιας εβδομάδας δεν είναι μόνο κακή αισθητικά, δεν είναι μόνο ότι λένε κακά τραγούδια. Είναι κακή και σε επίπεδο προθέσεων. Οι εταιρίες θέλουν να έχουν ανθρώπους που να είναι καταναλωτικά προϊόντα, να μην κοστίζουν πολύ και να τους αποφέρουν πολλά λεφτά.

Από μόνο του και ως λογική, αυτό δεν είναι κακό αρκεί να μην συμβαίνει μόνο αυτό. Αν έπαιρναν αυτά τα λεφτά και τα έριχναν στο καλό τραγούδι δεν θα με πείραζε. Τα παίρνουν, όμως, και τα βάζουν στην τσέπη τους». Διακρίνει μια μεταστροφή του κοινού, στο μέλλον, προς αυτό που ονομάζουμε «καλό και ποιοτικό» τραγούδι; «Όχι. Γιατί η φυσική ροπή του ανθρώπου είναι στην ευκολία. Η φυσική ροπή του νεοέλληνα είναι να πάει Σάββατο βράδυ και να τα σπάσει στα ελληνάδικα. Δεν είναι να κάτσει σπίτι του και ν’ ακούσει τα «Τραγούδια της Αμαρτίας», του Χατζιδάκι. Εγώ θα ήθελα να είναι έτσι. Αλλά δεν είναι. Κι αυτό είναι ζήτημα παιδείας, ζήτημα συνθηκών διαβίωσης, ζήτημα ιστορίας. Από την άλλη πλευρά, αυτό σε κάνει να αναζητάς και να βρίσκεις ομοειδείς ανθρώπους. Εάν βρεθούμε σιγά-σιγά μαζί οι άνθρωποι που μας αρέσει το καλό τραγούδι μπορεί να συγκροτήσουμε «των Ελλήνων τις παρέες», που λέει ο Σαββόπουλος». Τα δύο αντίθετα στρατόπεδα δεν συναντάμε στην ελληνική μουσική είναι μήπως και αντίπαλα; «Δεν πρόκειται περί αυτού. Δεν κάνουμε την ίδια δουλειά. Δεν είμαστε όλοι συνάδελφοι. Υπό αυτή την έννοια δεν υπάρχουν δύο πλευρές αλλά μία. Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά πράγματα. Δεν μπορεί να είναι ο Μανώλης ο Λιδάκης αντίπαλος με κάποιον από την άλλη πλευρά. Μιλάμε για δύο τελείως διαφορετικούς κόσμους».

 

Ο ευθύνες των ΜΜΕ και οι δικές μας ευθύνες

Ποιο το μερίδιο ευθύνης των ΜΜΕ στη διαμόρφωση των τάσεων στη μουσική και τον πολιτισμό γενικότερα, που δημιουργούνται κατά διαστήματα; «Μεγάλο, αλλά μεγάλο είναι και το μερίδιο ευθύνης που αντιστοιχεί στο κοινό. Πρέπει κάποια στιγμή να μάθεις να διαβάζει και πίσω από τις γραμμές. Αν πας σε μια ταβέρνα και σου σερβίρουν κακό φαΐ και το χρυσοπληρώσεις, τη δεύτερη φορά που θα πας, δεν φταίει ο μάγειρας, εσύ είσαι μαλάκας! Το ίδιο συμβαίνει και με τα έντυπα. Αν έχεις καταλάβει ότι σ’ έχουν εξαπατήσει και συνεχίζεις να τα αγοράζεις και να δίνεις εγκυρότητα σ’ αυτά που λένε, εσύ φταις πάλι».

 

Περί πολιτικής και αισθητικός ο λόγος

Δηλώνει αριστερός «με την ευρύτερη έννοια της Αριστεράς. Αν ορίσουμε την Αριστερά ως μια διαρκή ευαισθησία, μια διαρκή εγρήγορση, μια διαρκή ανιδιοτέλεια, μ’ ένα τρόπο κάπως ρομαντικό και όχι σε στενά κομματικά πλαίσια, τότε είμαι αριστερός». Θα μπορούσε η Αριστερά να εκφράζει και μια γενικότερη αισθητική αντίληψη; «Δεν θέλω να συμπεριλάβω την έννοια της αισθητικής, γιατί καμιά φορά καλύπτει την ουσία. Τα κρεματόρια των Ναζί ήταν αναμφίβολα αισθητικά άσχημα. Το πρόβλημα, όμως, δεν ήταν αυτό. Το πρόβλημα ήταν ότι εκεί σκότωναν ανθρώπους. Καμιά φορά το να πεις κάτι που είναι αισθητικά άσχημο δεν βοηθάει και να δεις ότι είναι και κακό. Δεν φτάνει να δεις μόνο την κακή αισθητική, αλλά πρέπει να δεις και την κακή πρόθεση που λέγαμε προηγουμένως».

 

«Είμαι μονίμως οργισμένος»

Συζητάμε και κάποια στιγμή… θυμώνει «είμαι μονίμως τσαντισμένος. Τα τελευταία χρόνια ζώντας λίγο περισσότερο στην Αθήνα (παλιά ζούσα τον πιο πολύ καιρό στην Κρήτη) έχω αποκτήσει την επιθετικότητα και τη νευρικότητα των Αθηναίων. Στην επαρχία οι άνθρωποι βρίζονται αλλά ξέρουνε γιατί. Εδώ βρίζονται χωρίς λόγο. Εκεί, άμα τρακάρεις θα βριστείς. Εδώ βρίζεσαι πριν τρακάρεις. Στην επαρχία υπάρχει επίπεδο ζωής. Αν ξέρεις ότι ζεις σ’ ένα σπίτι που βλέπει τη θάλασσα και σε δέκα λεπτά μπορείς να είσαι στο βουνό γιατί να θες να ζήσεις στην Αθήνα; Για να κάνεις δημόσιες σχέσεις σε τι;».

Ο Μιλτιάδης, λοιπόν, γράφει τραγούδια και μας τα τραγουδάει, γράφει διηγήματα, παίζει σκάκι, κάνει το διδακτορικό του με θέμα το ζήτημα της ευθανασίας, καπνίζει πολύ, ερωτεύεται πάντα λάθος άνθρωπο:

Δ.         «Πως γίνεται αυτό βρε Μίλτο;»

Μ.       «Είναι δυνατόν να ερωτευτείς ποτέ τον σωστό άνθρωπο; Τον σωστό δεν θα τον ερωτευόσουνα. Θα τον παντρευόσουνα».

Δ……….?

Ο Μιλτιάδης είναι οργισμένος, είναι τρυφερός, είναι πότε εδώ, πότε στην Κρήτη, είναι ΑΕΚτζής, είναι από τους λίγους ανθρώπους που ξέρουν να σφίγγουν το χέρι. Κι αυτό είναι σπουδαίο!


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Της Δανάη Πίκουλα

 

Το Μαγικό Χαλί

και… το παλαιοβιβλιοπωλείο

 

Βιβλία και χαλιά άρχισαν να εξαφανίζονται κατά ένα περίεργο τρόπο τον τελευταίο καιρό από τους χώρους του ΕΜΠ. Όχι, οι συνάδελφοι της Αρχιτεκτονικής δεν «ξεστρώνουν» εν όψει καλοκαιριού. Πρόκειται για κλοπές 5.000 (!) σπανίων βιβλίων από τη βιβλιοθήκη του ΕΜΠ, καθώς κι ενός χαλιού μεγάλης χρηματικής, αλλά και ιστορικής, αξίας από το γραφείο της Πρυτανείας.

5.000 βιβλία ταξιδεύουν…

…από τη βιβλιοθήκη του ΕΜΠ σε παλαιοβιβλιοπωλείο της οδού Μεσολογγίου, 150 μέτρα από το Πολυτεχνείο. Η υπόθεση θυμίζει κάτι από αστυνομικό σήριαλ, από αυτά, ξέρετε που παρακολουθούμε στην τηλεόραση.

Επεισόδιο 1ο:

Καθηγητής του ΕΜΠ σε μυστική αποστολή! Είχε προηγουμένως δεχθεί από τον υπαστυνόμο, ε, τον πρύτανη κ. Θεμιστοκλή Ξανθόπουλο ήθελα να γράψω, εντολή να επισκεφθεί το ύποπτο βιβλιοπωλείο. Πράγματι, ο κ. καθηγητής (το όνομά του, δυστυχώς, δεν το γνωρίζουμε), παρουσιάστηκε ως πελάτης και διαπίστωσε με μεγάλη του έκπληξη πως το παλαιοβιβλιοπωλείο ήταν γεμάτο από κάτω ως πάνω, από σπάνια βιβλία του ΕΜΠ! Μαζί, μάλιστα με την αναφορά του, κατέθεσε και τέσσερα πειστήρια του εγκλήματος, τέσσερα παλαιά βιβλία, δηλαδή, του ΕΜΠ τα οποία είχε αγοράσει από το παλαιοβιβλιοπωλείο. Χωρίς να χαθεί πολύτιμος χρόνος ο πρύτανης του ΕΜΠ ενημέρωσε αμέσως την Εισαγγελία Αθηνών.

 

Επεισόδιο 2ο:

Με τη βοήθεια υπαλλήλων του ΕΜΠ στις 21 Μαΐου εισαγγελικοί λειτουργοί διενεργούν αιφνιδιαστικοί έρευνα στο βιβλιοπωλείο και ανακαλύπτουν στα ράφια του χιλιάδες παλαιά βιβλία του Πολυτεχνείου ανεκτίμητης αξίας! Με εντολή της αρμόδιας εισαγγελικής αρχής μεταφέρεται το σύνολο των βιβλίων σε ειδικό χώρο της βιβλιοθήκης του ΕΜΠ, όπου και αρχίζει αμέσως η λεπτομερής απογραφή τους. Από την καταγραφή προέκυψε ότι τα κλαπέντα βιβλία πλησιάζουν –δεν σας κάνω πλάκα- τα 5.000!!! Την προηγούμενη ημέρα είχε ήδη διαταραχθεί Ένορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ), με σκοπό να διερευνηθούν το πώς προέκυψε η συγκεκριμένη κλοπή (γιατί είπαμε, έχουμε και άλλη στη συνέχεια), καθώς και εντοπισμός ενδεχομένων παραλείψεων της διοίκησης ή υπηρεσιακών οργάνων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.

Μείνετε μαζί μας γιατί μετά από ένα σύντομο διαφημιστικό διάλειμμα, θα σας αποκαλύψουμε τον… ένοχο!!!

Το παλαιοβιβλιοπωλείο ανήκει στον κ. Σπύρο Κουφάκη, υπάλληλο της βιβλιοθήκης του ΕΜΠ! (να κάτι τέτοια γίνονται και «πουντιάζουν» οι συνάδελφοι της τηλεόρασης από τα πολλά «παράθυρα»).

Ο κ. Κουφάκης, το 1987, μετακινήθηκε με απόφαση της διοίκησης στο τμήμα βιβλιοθήκης, έχοντας έτσι πρόσβαση στο χώρο της ιστορικής βιβλιοθήκης του ΕΜΠ. Από τη νέα θέση του ο κ. Κουφάκης κατάφερε να θέλει να εργαστεί και ο γιος του Χρήστος σε ερευνητικό πρόγραμμα για την ταξινόμηση των βιβλίων.

Ο… κατηγορούμενος υποστηρίζει ότι απλώς συγκέντρωσε όσα βιβλία… πετούσε το Πολυτεχνείο (????)!

«Μάζεψα αυτά τα βιβλία που πετούσαν. Δεν θέλω να πω τίποτα άλλο», δήλωσε.

Την ίδια στιγμή οι υποψίες των ιθυνόντων του ΕΜΠ στρέφονται και στον τρόπο μεταφορά των βιβλίων της ιστορικής βιβλιοθήκης του ΕΜΠ από το συγκρότημα της Πατησίων στο συγκρότημα του Ζωγράφου.

Κι αυτό γιατί η μεταφορά έγινε χωρίς να προηγηθεί η καταγραφή των αποστελλομένων βιβλίων και αντίστοιχα η παραλαβή τους, γεγονός που επαναλήφθηκε και το 1992, όταν έγινε και μια δεύτερη μεταφορά των βιβλίων σε άλλο χώρο του Πολυτεχνείου. (Και μη χειρότερα!).

 

Δείτε προσεχώς:

Κατόπιν όλων αυτών ο πρύτανης του ΕΜΠ κ. Ξανθόπουλος αποφάσισε την πλήρη διαλεύκανση όλου του ιστορικού αρχείου των βιβλίων της ιστορικής βιβλιοθήκης του ΕΜΠ από το 1950 έως σήμερα. Μάλιστα, λόγω της κατεπείγουσας εισαγγελικής έρευνας, ο κ. Ξανθόπουλος έδωσε εντολή στα μέλη της επιτροπής να ολοκληρώσουν το έργο τους μέχρι το τέλος Ιουνίου και να παραδώσουν το πόρισμά τους στο πρυτανικό συμβούλιο και στη Δικαιοσύνη.

 

Που ‘ντο, που ‘ντο το χαλί;;;

Σαν να καλύπτω το αστυνομικό ρεπορτάζ αισθάνομαι σήμερα.

«Κάνουμε έκκληση σε οποιονδήποτε γνωρίζει οτιδήποτε γι’ αυτό το πολύχρωμο χαλί, διαστάσεων έξι επί έξι μέτρων, που κοσμούσε το κτίριο της Πρυτανείας μέχρι το 1991, να απευθυνθεί στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Παρακαλούμε τον κάτοχό του να το αποδώσει στην πηγή του».

 

Το story

Όλα άρχισαν στις 17 Νοεμβρίου 1991.

Την ημέρα εκείνη το κτίριο της Πρυτανείας παραδόθηκε στις φλόγες κατά την ανταλλαγή μολότοφ και καπνογόνων μεταξύ ομάδων νεαρών και ανδρών των ΜΑΤ. Χάρη στους τόνους νερού που έριξε η πυροσβεστική εκείνη τη νύχτα, το χαλί, που βρισκόταν στο γραφείο του πρύτανη, δεν έγινε παρανάλωμα. Βουτηγμένο στο νερό, δεν το άγγιξαν οι φλόγες. Τις επόμενες ημέρες, οι υπεύθυνοι του ΕΜΠ φρόντισαν να στεγνώσουν το χαλί στο κτίριο Αβέρωφ και στη συνέχεια δόθηκε σε ταπητοκαθαριστήριο του Περιστερίου, προκειμένου να καθαριστεί. Αυτό έγινε στις 9 Ιουνίου 1992. Μετά τον καθαρισμό, που κράτησε δέκα ημέρες, το χαλί έβγαλε φτερά! Σύμφωνα με τον ιδιοκτήτη του ταπητοκαθαριστηρίου, το χαλί παραδόθηκε σε ανθρώπους του Πολυτεχνείου στου Ζωγράφου. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά την απώλεια του χαλιού, ο ελεύθερος επαγγελματίας πληρώθηκε (περίπου 17.000 δρχ.) για τον κόπο του! «Όταν του ζητήθηκε όμως το δελτίο αποστολής, δεν ήταν σε θέση να το προσκομίσει. Μας είπε ότι μετά την παρέλευση τριών ετών τα καταστρέφει» (με συγχωρείτε, αλλά κι εσείς νωρίς το θυμηθήκατε!).

 

Γιατί τόση φασαρία για ένα χαλί;

Γιατί πρόκειται για ένα σπάνιο χαλί με πολύχρωμα σχέδια το οποίο κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα στην Αίγυπτο. Αυτό το χαλί είχε χαρίσει στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο ο μεγάλος ευεργέτης Γεώργιος Αβέρωφ λίγα χρόνια πριν πεθάνει. Αν και η αξία του ανέρχεται σε πολλά εκατομμύρια, η ιστορική του αξία είναι ανυπολόγιστη σύμφωνα με τον καθηγητή κ. Αιμίλιο Κορωναίο, πρόεδρο της Επιτροπής Διαφύλαξης Καλλιτεχνικής Περιουσίας του ΕΜΠ: «Αυτό το χαλί έχει ανεκτίμητη αξία για μας».

Οι άνθρωποι του ΕΜΠ σήμερα εκφράζουν το φόβο ότι το ανεκτίμητο χαλί θα κοσμεί κάποιο από τα αθηναϊκά σαλόνια. Ελπίζουν όμως (ε, γι’ αυτό ζει ο άνθρωπος: για μια ελπίδα!) ότι ένα χαρακτηριστικό σημάδι φθοράς που έχει το χαλί θα βοηθήσει στην ανεύρεσή του.

Να κάνω, κλείνοντας, μια πρόταση; Δεν ψάχνετε στο παλαιοβιβλιοπωλείο μήπως το ‘χουν πάρει αντί για… μοκέτα;;;


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Δημήτρης Σαρακατσιάνος

 

Το Τελικό Βήμα στην Αιωνιότητα

 

Πριν από λίγες μέρες ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος βραβεύτηκε με μια από τις μεγαλύτερες διακρίσεις, εάν όχι τη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή διάκριση, στο χώρο του Κινηματογράφου, τον Χρυσό Φοίνικα. Αυτό έδωσε αυτόματα τη δυνατότητα στο δημιουργό του να αισθανθεί δικαιωμένος από τον πράγματι μοναχικό δρόμο που είχε ακολουθήσει και εξακολουθεί να ακολουθεί μέχρι σήμερα.

Αν και ο ίδιος είχε την αίσθηση, ότι αυτή τη φορά δεν είχε σημασία, τουλάχιστον όχι τόση πολύ, όσο θα είχε αυτό το βραβείο εάν ερχόταν με το «Βλέμμα του Οδυσσέα», παραμένει πολύ σημαντικό, ξέχωρα από το γεγονός ότι είναι ο πρώτος Έλληνας που τιμάται με αυτή τη διάκριση. Είναι σημαντικό γιατί δείχνει πως μια αμιγώς ελληνική ταινία με θέμα κατεξοχήν ελληνικό και για πρώτη φορά ελληνικές φωνές, να ερμηνεύουν και όχι απλών να ντουμπλάρουν τους διαλόγους των ξένων ηθοποιών του cast, είναι ικανή να αναδειχθεί η πιο άξια. Το κυριότερο όμως γεγονός, είναι το ότι αυτή η βράβευση ήρθε από μια κριτική επιτροπή σχεδόν καθ’ ολοκληρίαν αμερικανοκρατούμενη, εξαιρουμένου του γεγονότος ότι ο πρόεδρος της επιτροπής Μάρτιν Σκορσέζε θεωρείται από τους πλέουν ευρωπαϊστές του αμερικανικού σινεμά.

Υπάρχουν βέβαια και ένα σωρό παρασκήνια πίσω από όλα αυτά τα οποία εγώ δεν γνωρίζω και φυσικά θα έπαιξαν το ρόλο τους αλλά ακόμη και εγώ που δεν είμαι φίλος της κινηματογραφικής γλώσσας που χρησιμοποιεί ο κ. Αγγελόπουλος αναγνωρίζω την αξία της. Είναι πολύ δύσκολο για κάποιον να επιλέξει και να ακολουθήσει ένα μοναχικό μονοπάτι έκφρασης, άσχετα εάν είναι σωστό ή λανθασμένο (αν και νομίζω ότι εδώ δεν υφίσταται η έννοια κανενός από τα δύο προηγούμενα), και φυσικά είναι ξεκάθαρο ότι ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος το πράττει με συνέπεια εδώ και σχεδόν τριάντα χρόνια.

Επίσης δεν γνωρίζω το κατά πόσο αυτό το τελευταίο του έργο «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», παραμένει ακέραιο απέναντι στο θεατή σε σχέση με τη χρησιμοποιούμενη κινηματογραφική γλώσσα. Όπως καταλαβαίνετε δεν το έχω δει ακόμη ούτε και εγώ έτσι ώστε να σας διαφωτίσω περισσότερο επ’ αυτού. (Έχετε υπόψη σας το πόσο στοιχίζει ένα ταξιδάκι στις Κάνες στις ημέρες μας; Περίπου όσο τέσσερα δεκαήμερα ταξιδάκια στη Μύκονο σε full σεζόν!).

Ήταν όμως αρκετά αυτά που γράφτηκαν γι’ αυτόν στις διάφορες εφημερίδες τις επόμενες μέρες. Ο Αγγελόπουλος παρέλαβε το βραβείο της επιτροπής από τα χέρια της Γκονγκ Λι, ενώ λίγο αργότερα δήλωνε ότι ήταν αποφασισμένος να μην ξανάρθει. Ένας Αγγελόπουλος που όπως έλεγε κόντεψε σχεδόν να μην πάει, μιας και δεν είχε ολοκληρωθεί η τεχνική επεξεργασία της ταινίας. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης έδωσε παράλληλα μια πολύ καλή εξήγηση για τη δύσκολη θεματολογία του και παραδέχτηκε ότι όλες του οι ταινίες είναι βασισμένες πάνω σε ορισμένες εμμονές που τον διακατέχουν.

Ένας άνθρωπος όμως, που κατάφερε μέσα σε μερικά χρόνια, να αποδείξει ότι ακόμη και οι εμμονές κάποιου μπορούν με τη συνέπεια, την υπομονή και την επιμονή να μεταμορφωθούν σε μια θαυμαστή πραγματικότητα. Το κοινό στις Κάνες κατά τη διάρκεια της επίσημης προβολής τον αποθέωσε, χειροκροτώντας τον για εννέα ολόκληρα λεπτά.

Η πορεία αυτού του ανθρώπου ξεκινάει ουσιαστικά από τις Κάνες μιας και το 1975 ο «Θίασος» προβάλλεται στο «Δεκαπενθήμερο των Σκηνοθετών», ενώ δύο χρόνια μετά το 1977 συμμετέχει με τους «Κυνηγούς». Στη συνέχεια το 1984 συμμετέχει με το «Ταξίδι στα Κύθηρα» και η ταινία αποσπά το βραβείο Σεναρίου. Το 1990 είναι η χρονιά της ταινίας «Το μετέωρο βήμα του πελαργού».

Η πιο μικρή χρονιά για το Θεόδωρο Αγγελόπουλο είναι το 1995 όπου ενώ αποσπά το μεγάλο Ειδικό Βραβείο χάνει τη μέγιστη διάκριση, τον Χρυσό Φοίνικα, από τον Γιουγκοσλάβο Εμίρι Κουστουρίτσα με την ταινία «Undergound». Η ιστορία όμως και ενώ δείχνει ότι βαδίζει προς μια άδοξη αποχώρηση του σκηνοθέτη, του επιφυλάσσει τη μεγάλη έκπληξη για το 1998, δικαιώνοντας τον και τιμώντας τον με το Χρυσό Φοίνικα για την ταινία «Μια αιωνιότητα και μια μέρα».

Όπως κάποιος παρατήρησε, ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος είναι στην πραγματικότητα «ανακάλυψη» του φεστιβάλ των Κανών.

Ο εξηνταδυάχρονος σήμερα, σκηνοθέτης, επέλεξε όπως είπε, αυτή τη φορά να κάνει χρήση του μοναδικού ίσως κινηματογραφικού γλωσσικού μέσου, για την απουσία του οποίου τον «καταδίκαζαν» όσοι δεν τους άρεσαν οι ταινίες του. Την Κίνηση. Όπως έλεγε στους δημοσιογράφους, κατά τη διάρκεια της press conference, ήθελε να δώσει έστω και στη φαινομενική ακινησία την πολύ μικρή εκείνη κίνηση, την ελάχιστη δυνατή, γιατί μέσα από αυτό, νομίζω ότι θέλει να μιλήσει για τη ρευστή «στατικότητα» του ίδιου του χρόνου και τη σχέση των ανθρώπων με αυτή (και αν αυτό σας φάνηκε πολύ «Αγγελοπουλικό» το μόνο που έχω να πω είναι ότι έχετε απόλυτο δίκιο αλλά υπάρχουν στιγμές που δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσεις κανένα άλλο σύνολο λέξεων για να αποδώσεις το νόημα αυτών που σκέφτεσαι).

Η ιστορία εξελίσσεται έχοντας ως κεντρικό άξονα έναν Έλληνα συγγραφέα που ζει στη Θεσσαλονίκη και έχει προθεσμία ζωής ενός 24ώρου, αφού πάσχει από μια ανίατη ασθένεια. Σε αυτό το χρονικό διάστημα ο ήρωας πρέπει να επιλέξει ποιες αναμνήσεις θα πάρει μαζί του και ποιες όχι. Γιατί είτε το θέλουμε είτε όχι το μόνο που παίρνουμε μαζί μας στο θάνατο είναι οι αναμνήσεις μας.

Το επόμενο βήμα είναι η σύγκρουση του ήρωα με την «ζωντανή» του εικόνα, την κόρη του, όσο και με την εικόνα από τον Άδη, αυτής της νεκρής γυναίκας του. Η μια τον εγκαταλείπει σαν σε κρυφή ανταπόδοση για την εγκατάλειψη που ο ίδιος είχε πράξει απέναντι στη γυναίκα του χρόνια πριν. Όπως και αυτός ενώ αγαπούσε την γυναίκα του, αποξενώθηκε από αυτήν για χάρη της δουλειάς του έτσι και η κόρη του, ενώ τον αγαπά, αρνείται να δεκτεί το μοναδικό σύμβολο της αγνής ανθρώπινης στοργής, τον σκύλο του. Το τελικό κτύπημα έρχεται όταν του ανακοινώνει την πρόθεσή της να πουλήσει το σπίτι στη θάλασσα. Ένα σπίτι που για αυτόν συμβολίζει το άσυλο των αναμνήσεών του και κατ’ επέκταση της ίδιας του της ζωής.

Ο κάθε κρίκος έχει χαθεί. Η κιβωτός του Αλβανού πιτσιρίκου του είναι ένα λεωφορείο και προτείνεται ως σημείο επαναφοράς του ήρωα στην πραγματικότητα. Μια πραγματικότητα συναισθημάτων και όχι απαλλοτριωμένης ύλης. Το Magic Bus όπως θα το έλεγαν και οι Τρύπες, είναι ο χώρος που ο συγγραφέας (ίσως και ο ίδιος ο σκηνοθέτης) αποφασίζει να επανεξετάσει, μέσα από το ζωντανό βλέμμα του πιτσιρικά, του εξόριστου που προσπαθεί να επιβιώσει και να γυρίσει πίσω στην πατρίδα του, όπως είναι και αυτός εξόριστος από την «πραγματικότητα», και να ξανά αισθανθεί «Άνθρωπος», όχι γιατί σκέφτεται, αλλά γιατί αισθάνεται.

Δεν μπορώ να πω εάν είναι πραγματικά ποίηση ή εικονοποίηση που πράττει ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος. Ούτε μπορώ να μπω στη λογική του ότι δεν χρησιμοποίησε τα κλισέ του τρίπτυχου «Βία, σεξ και χρήμα». Γιατί όντως, έξυπνα μεν αλλά ξεκάθαρα δε, έκανε χρήση της υποσυνείδητης συμπόνιας ως προς το δράμα του Αλβανού πιτσιρικά, δηλαδή ενός ποιο σύγχρονου κλισέ. Τέχνασμα που ο Κουστορίτσα έδειξε να το εκμεταλλεύεται καλύτερα στο “Underground» με τη χρήση του πολέμου στην Γιουγκοσλαβία.

Για ένα όμως είμαι σίγουρος. Αυτή η επιτυχία ανήκει αποκλειστικά στον Θεόδωρο Αγγελόπουλο (και ως ένα βαθμό και στους συνεργάτες του).Είναι μια περίπτωση που άξια ένας άνθρωπος βραβεύεται, για μια ταινία που φέρνει ξεκάθαρα το στίγμα της δικής του, απόλυτα προσωπικής γλώσσας και μιλάει ίσως για ένα θέμα που όλους λίγο πολύ μας απασχολεί, είναι δηλαδή μόνο ο θάνατος εκείνος που μας αναγκάζει να ξαναγίνουμε άνθρωποι έστω και για εικοσιτέσσερις ώρες;

Όσο για τον ίδιο τον σκηνοθέτη φαίνεται ότι κάπου εδώ έκλεισε τους λογαριασμούς του με τον «Αγγελόπουλο» και σκοπεύει να «μιλήσει ακόμα πιο απλά!». Σε εμάς, δεν απομένει παρά μόνο να περιμένουμε να δούμε το επόμενο, σίγουρα όχι μετέωρο βήμα του.


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Σωτήρης Βανδώρος

 

Ελληνοτουρκικό συμπόσιο στο Πάντειο

 

Ναι στο επιστημονικό διάλογο!

 

 

«Είναι ιστορικά επαληθευμένο ότι σε περιπτώσεις αμοιβαίας παραγνώρισης όταν αποκαθίσταται μια ελεύθερη ροή πληροφοριών προκαταλήψεις κάθε είδους αναθεωρούνται». Χαλίλ Μπερκτάι.

 

 

Ένα σημαντικό συμπόσιο διοργανώθηκε στο Πάντειο πανεπιστήμιο από το νεοσύστατο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας υπό την αιγίδα της UNESCO κατά το τριήμερο 28 ως 30 Μαΐου. Η γενική θεματική ήταν «Οι κοινωνικο-πολιτικές επιστήμες και η ιστοριογραφία στην Τουρκία σήμερα». Σε αυτό είχαν προσκληθεί ως εισηγητές περίπου 20 Τούρκοι κοινωνικοί επιστήμονες και ιστορικοί οι ποίοι ανέπτυξαν μια σειρά από θέματα σχετικά με το ιδιαίτερο επιστημονικό τους αντικείμενο: τον τρόπο συγκρότησης των επιστημονικών πειθαρχιών στην Τουρκία, ποικίλες ερμηνείες για το σημερινό status αυτό των επιστημών και πως μπορεί να κατανοηθεί η εξέλιξη τους διαχρονικά, τις σχολές σκέψης των Τούρκων πανεπιστημιακών για ποικίλα γνωστικά αντικείμενα, την οργάνωση των πανεπιστημιακών προγραμμάτων, τον τρόπο διδασκαλίας, τη βασική θεματολογία, τη χρηματοδότηση και τους θεσμικούς και πολιτικούς περιορισμούς της έρευνας.

Στο συμπόσιο συμμετείχαν και περίπου 40 Έλληνες «συζητητές» οι οποίοι έθεταν ο καθένας τους σε έναν εισηγητή ορισμένα σχόλια-ερωτήσεις στα οποία ο εισηγητής καλείτο να τοποθετηθεί. Αυτή η δομή του συμποσίου που αν και διαδεδομένη στο εξωτερικό σπάνια υιοθετείται στην Ελλάδα, αποδείχτηκε ιδιαίτερα επιτυχημένη καθώς συνέβαλε αποφασιστικά στη δημιουργία γόνιμου και παραγωγικού διαλόγου. Σε αυτό βοήθησε αφενός ότι οι Έλληνες συζητητές ήταν στην πλειονότητά τους εύστοχοι και συγκεκριμένοι στις τοποθετήσεις τους και αφετέρου ότι οι Τούρκοι ομιλητές ήταν πρόθυμοι και καθόλου διστακτικοί να απαντήσουν ακόμη και σε επίμαχα και ευαίσθητα ζητήματα. Έτσι εκπληρώθηκε και ένας από τους βασικούς στόχους του συμποσίου που ήταν ακριβώς αυτός: η συστηματοποίηση και η εμβάθυνση ενός ουσιαστικού επιστημονικού διαλόγου μεταξύ εκείνων των μερών των ακαδημαϊκών κοινοτήτων των δύο χωρών που θεωρούν πως ένας τέτοιος διάλογος είναι εφικτός αλλά και επιθυμητός. Δεν θα πρέπει πάντως αυτό να νομισθεί σαν ένα είδος διαλόγου μεταξύ δύο οιονεί εθνικών αντιπροσωπειών. Ο κάθε επιστήμονας, Έλληνας ή Τούρκος, έχει πρώτα από όλα αυτονομία σκέψης, ατομική επιστημονική ευθύνη και αξιοπρέπεια. Και, πράγματι, είδαμε στο συμπόσιο ότι μεταξύ των Τούρκων συνέδρων υπήρχαν σε ορισμένες περιπτώσεις έντονες αντιπαραθέσεις και διαφορές απόψεων στη βάση επιστημονικών επιχειρημάτων.

Επιπλέον, είναι σαφές ότι ακόμη και σήμερα έχουμε ένα σοβαρό έλλειμμα γνώσης για την Τουρκία, κάτι που προφανώς πρέπει να καλυφθεί με εποικοδομητικό τρόπο. Τέτοιου είδους συναντήσεις συμβάλλουν σε αυτή την κατεύθυνση. Και αυτό ισχύει ανεξάρτητα από αξιολογικές τοποθετήσεις.

Με άλλα λόγια, ακόμη και όσοι αντιλαμβάνονται την Τουρκία και τους Τούρκους συλλήβδην ως εχθρούς και μόνον, θα έπρεπε να ενδιαφέρονται αν γνωρίσουν περισσότερα γι’ αυτούς και βεβαίως για τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι κατανοούν τους εαυτούς τους, τη σχέση τους με άλλους λαούς, την ιστορία τους κ.λπ., ακριβώς για να μπορούν να τους αντιμετωπίσουν «αποτελεσματικότερα». Εξάλλου, μια τέτοια γνώση συνδέεται άρρηκτα με τη γνώση για εμάς ως Έλληνες, και μόνο λόγω του κοινού μας παρελθόντος, ανεξάρτητα από το πώς το αξιολογούμε. Δηλαδή το να μάθουμε το πώς κατανοούν οι Τούρκοι το παρελθόν τους συμβάλλει ευθέως στην κατανόηση ορισμένων πτυχών της δικής μας ιστορικότητας, της δικής μας ταυτότητας.

Και αυτό γιατί κάθε ταυτότητα δομείται πάντα σε σχέση με κάποιον άλλο, και οι Τούρκοι παίζουν για εμάς εν μέρει το ρόλο του άλλου. Ας σημειωθεί ότι, όπως ανακοινώθηκε στο συμπόσιο, το Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας έχει προκηρύξει θέση ΔΕΠ με αντικείμενο «Ύστερη Οθωμανική και Τουρκική Ιστορία».

Πράγματι, όσοι σε πείσμα της υπεραπλουστευτικής και μονολιθικής εικόνας που κυριαρχεί στην ευρύτερη δημοσιότητα για την Τουρκία παρακολούθησαν καλόπιστα τις εργασίες του συμποσίου ενημερώθηκαν για διάφορα σχετικά θέματα: (αντιλήψεις για:) πτυχές της Οθωμανικής ιστορίας (κοινωνία, οικονομία, πολιτισμός), τη Βυζαντινή ιστορία, το Ισλάμ και τη θρησκεία, τους πολιτικούς θεσμούς, την πολιτική σκέψη, την οικονομία, τις γυναικείες σπουδές, τον πολιτισμό κ.ά. Οι εργασίες του συμποσίου με όλες τις εισηγήσεις πρόκειται να εκδοθούν σε τόμο στα αγγλικά από σημαντικό εκδοτικό οίκο του εξωτερικού και αργότερα πιθανόν από ελληνικό εκδοτικό οίκο στα ελληνικά. Αξίζει να αναφερθεί πως τον επόμενο χρόνο ομάδα Ελλήνων επιστημόνων θα συμμετάσχει σε ανάλογο συμπόσιο στην Τουρκία, πιθανόν στην Κωνσταντινούπολη. Το πολύ καλό κλίμα στο οποίο διεξήχθη το συμπόσιο βοηθά ασφαλώς στο να υπάρχει αυτή η συνέχεια.

Είναι ενδεικτικό άλλωστε ότι, όπως μας είπε ένας από τους βασικούς συντελεστές της οργάνωσης του συμποσίου, πολλοί από τους Τούρκους σύνεδρους του εξομολογήθηκαν ότι «εδώ εκφράστηκαν ελεύθερα». Βεβαίως, τον τελευταίο καιρό πυκνώνουν τέτοιες επαφές. Ήδη στα τέλη Μαρτίου είχε διεξαχθεί στην Αθήνα με ανάλογη επιτυχία συμπόσιο με γενική θεματική «Επιστήμη: η φιλοσοφία και η ιστορία της». Είχε διοργανωθεί από το Τμήμα Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας με το Τμήμα Φιλοσοφίας του πανεπιστημίου του Βοσπόρου. Και αυτή η συνάντηση θα έχει συνέχεια.

 

«Η επικοινωνία και η γνώση βελτιώνουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις»

 

Στο περιθώριο του συμποσίου είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με έναν από τους Τούρκους εισηγητές, τον καθηγητή Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας του πανεπιστημίου του Βόσπορου Χαλίλ Μπερκτάι και με έναν από τους Έλληνες συζητητές, τον Ηρακλή Μήλλα, πολιτικό επιστήμονα που έχει διδάξει στο πανεπιστήμιο της Άγκυρας.

 

Φοιτητική Επικοινωνία: Θέλετε να αποτιμήσετε αυτό το συμπόσιο με βάση την εμπειρία σας από ανάλογες συναντήσεις.

Ηρακλής Μήλλας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ήταν πολύ επιτυχημένο. Συγκρίνω αυτό το συμπόσιο με ένα άλλο που διοργανώθηκε το 1990 από το Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών στο ποίο συμμετείχε μια ανάλογη ομάδα Τούρκων επιστημόνων όπου και πάλι το θέμα είχε να κάνει με την Τουρκία. Πρώτον, έχω την αίσθηση ότι τώρα οι Τούρκοι συνάδελφοι μίλησαν πολύ περισσότερο ελεύθερα και ανοιχτά, ενώ τότε ήταν αρκετά επιφυλακτικοί. Δεύτερον, οι Έλληνες ήταν σαφώς πιο ενήμεροι και συμμετείχαν με καίριες ερωτήσεις στη συζήτηση. Τρίτον, στο τωρινό συμπόσιο δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα σχετικά με το Ισλάμ. Τέλος, θα ταξινομούσα σε δύο σχολές σκέψης τους Τούρκους σύνεδρους σε αυτούς που εμφανίστηκαν απολογητές του καθεστώτος, και στην κριτική σχολή η οποία μπορεί να χωριστεί σε αυτούς που υιοθέτησαν μια μετριοπαθή φρασεολογία και σε αυτούς που ήταν απροκάλυπτα κριτικοί.

Φ.Ε.: Πως εξηγείται αυτές τις αλλαγές.

Η. Μήλλας: Κατά τη διάρκεια του χρόνου που μεσολάβησε έγιναν αρκετές συναντήσεις στις οποίες συμμετείχαν πολλοί από τους τωρινούς Τούρκους συνέδρους, κάτι που βοήθησε στη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης, με αποτέλεσμα να μην είναι πλέον «κουμπωμένοι». Όσον αφορά τους Έλληνες, έγινε καλή επιλογή με την έννοια ότι συμμετείχαν περισσότεροι από αυτούς που γνωρίζουν τα σχετικά θέματα αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι τα τελευταία πέντε περίπου χρόνια η Τουρκία ως επιστημονικό αντικείμενο μελετάται ολοένα και περισσότερο.

Χαλίλ Μπερκτάι: Πιστεύω ότι αυτό το συμπόσιο ήταν πραγματικά εξαιρετικά επιτυχημένο. Θα μπορούσαμε να το δούμε ως μια άσκηση εξομάλυνσης της ροής πληροφοριών και από τις δύο πλευρές. Ο τουρκικός και ο ελληνικός εθνικισμός αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο μιας διαδικασίας αμοιβαίας αποστροφής αν όχι δαιμονοποίησης, διαδικασία η οποία δομήθηκε στη βάση της άγνοιας του άλλου η οποία και παρήγαγε στερεότυπα. Η αναπαραγωγή αυτών των στερεοτύπων κάλυψε αυτό το κενό της γνώσης με την εντύπωση ότι δήθεν γνωρίζουμε τον άλλον, κάτι που προφανώς είναι λανθασμένο. Είναι ιστορικά επαληθευμένο ότι σε ανάλογες περιπτώσεις παραγνώρισης όταν αποκαθίσταται μια, σχετικά έστω, ελεύθερη ροή πληροφοριών προκαταλήψεις κάθε είδους αναθεωρούνται αρκετά γρήγορα. Και η ιδέα του συμποσίου ήταν ακριβώς αυτή: να φέρει σε άμεση επαφή και επικοινωνία Τούρκους και Έλληνες κοινωνικούς επιστήμονες και ιστορικούς που έτυχε να γεννηθούν στην Τουρκία και την Ελλάδα για να συζητήσουν πάνω στα μείζονα ζητήματα των κοινών επιστημονικών αντικειμένων τους. Και το διατύπωσα με αυτό τον τρόπο γιατί πάντα τίθεται το ζήτημα ποια θεωρείς ότι είναι η πρωταρχική σου ταυτότητα. Εγώ λοιπόν θεωρώ ότι η πρωταρχική μου ταυτότητα είναι αυτή του ιστορικού που έτυχε να γεννηθείς την Τουρκία. Το ενδιαφέρον είναι πως, όσοι συμμετέχουν σε ένα τέτοιο πλαίσιο εξομαλυσμένων σχέσεων συνειδητοποιούν πολύ γρήγορα ότι η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι δυνατόν να επιτευχθεί με την απλή απόφαση να αντιμετωπίσει ο ένας τον άλλο φυσιολογικά, χωρίς να τίθεται ως απαραίτητη προϋπόθεση πριν από οτιδήποτε άλλο να μιλήσουν για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ως τέτοιες…

Φ.Ε.: Κύριε Μπερκτάι, σχετικά με αυτό, που είδατε τη στάση των Ελλήνων συνέδρων και τι καινούργιο ή διαφορετικό αποκόμισαν από τις εισηγήσεις των Τούρκων εισηγητών;

Χ. Μπερκτάι: Καταρχάς παρατήρησα πως οι Έλληνες συνάδελφοι έδειξαν συστηματικό ενδιαφέρον και παρακολούθησαν με προσοχή τις ομιλίες και τη συζήτηση η οποία κυμάνθηκε σε πολύ ποιοτικό επίπεδο και στην οποία άλλωστε συμμετείχαν ενεργά. Έτσι είχαμε αυτό που περιέγραψα ως εξομάλυνση της ροής πληροφοριών. Και αυτό δεν έγινε μόνο μεταξύ μεμονωμένων επιστημόνων αλλά σε ένα συλλογικό επίπεδο και με μεγάλη επιτυχία. Έτσι νομίζω πως για όλους τους συμμετέχοντες στο συμπόσιο ακόμη και αν πριν την έναρξη του ετίθετο ζήτημα κατάδειξης της αστοχίας μιας ομοιογενούς μονολιθικής εικόνας των Τούρκων διανοουμένων ως υπερασπιστών του τουρκικού εθνικισμού και ως απολογητών του τουρκικού κράτους, τέτοιο ζήτημα δεν υφίσταται πλέον. Πιστεύω, δηλαδή, πως οι Έλληνες συνάδελφοι αποκόμισαν μια καλύτερη ιδέα για την ποικιλία των διανοητικών ρευμάτων για την ετερογένειά τους όπως και για το πόσο εξεζητημένες είναι οι κοινωνικοπολιτικές και ιστορικές επιστήμες στην Τουρκία σήμερα.

Φ.Ε.: Υποθέτω ότι αυτό οφείλεται στην πολύ καλή παρουσία των Τούρκων συναδέλφων σας. Πως κρίνετε τη συνεισφορά των τελευταίων;

Χ. Μπερκτάι: Σίγουρα. Οι Τούρκοι σύνεδροι αντιπροσωπεύουν στην πλειονότητά τους το πιο διαφωτισμένο, αντι-κρατικό και αντι-εθνικιστικό κομμάτι της τουρκικής διανόησης. Τα αντίστοιχα βεβαίως ισχύουν για τους Έλληνες διοργανωτές, κάτι που αντανακλάται στην ίδια την κατάρτιση της θεματικής του συμποσίου, στην οργάνωση του αλλά και στον έξοχο τρόπο που χειρίστηκαν τις ανθρώπινες σχέσεις δημιουργώντας πάρα πολύ καλό κλίμα. Πρέπει εδώ να αναφέρω πως το νεοσύστατο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου είναι πρωτοποριακό μεθοδολογικά και θεωρητικά στην κατεύθυνση που συζητάμε και αναμφισβήτητα του αξίζουν τα θερμότερα συγχαρητήρια για την όλη προσπάθεια. Οι Τούρκοι συνάδελφοί μου είχαν πράγματι πολύ καλή παρουσία, μπορώ να πω ότι ξεπέρασαν τους εαυτούς τους. Είμαι σίγουρος πως αν μιλούσαν στην Τουρκία θα ήταν πιο οκνηροί και δεν θα «τα έδιναν όλα». Και σε αυτή την πολύ καλή παρουσία τους βοήθησε σαφέστατα το ενδιαφέρον και ο ενθουσιασμός των Ελλήνων, στοιχεία που όλοι οι Τούρκοι συνάδελφοί μου εκτίμησαν δεόντως και τολμώ να πω ότι τους παρακίνησαν σε μια πιο ενθουσιώδη στάση ως προς το μέλλον.

Και αυτό δεν το λέω τυχαία. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες υπάρχει στον πνευματικό κόσμο της Τουρκίας μια εντεινόμενη απογοήτευση από τα χάλια στα οποία έχει περιέλθει η χώρα, η οποία τους αποθαρρύνει και από το να συνδέουν την επιστημονική γνώση που παράγουν από την εφαρμογή της στην πολιτική πράξη, σε αντίθεση με τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 που ήταν πιο αισιόδοξοι και στρατευμένοι. Όμως, η εμπειρία αυτού του συνεδρίου μπορεί να κάνει ορισμένους να αναθεωρήσουν αυτή την απαισιόδοξη στάση.

Φ.Ε.: Μια και κάνατε αυτή τη σύνδεση με το ευρύτερο κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο, θέλω να σας ρωτήσω αν βλέπετε να έχει κάποιες ευρύτερες συνέπειες αυτό το συμπόσιο ή όχι. Το ρωτάω αυτό γιατί και μόνο στο επίπεδο της ακαδημαϊκής κοινότητας αν το εξετάσουμε υποθέτω ότι τόσο στην Τουρκία όσο καις την Ελλάδα η πλειονότητα των πανεπιστημιακών έχει είτε αδιάφορη είτε συνήθως εχθρική στάση απέναντι στη λογική που αυτό αντιπροσωπεύει..

Χ. Μπερκτάι: Δεν τρέφω αυταπάτες για την απήχηση και τις επιπτώσεις που τέτοιες συναντήσεις μπορούν να έχουν. Αφορούν μικρές ομάδες ανθρώπων, οι οποίοι όμως αν εργαστούν συστηματικά και επαναλάβουν πάρα πολλές φορές τέτοιες εκδηλώσεις ενδέχεται να θέσουν τις προϋποθέσεις για να πολλαπλασιαστούν τέτοιες συμπεριφορές στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Αλλά σε αυτή τη φάση αυτό που είναι σημαντικό είναι η ποιότητα και όχι η ποσότητα. Και ως προς αυτό επαναλαμβάνω ότι είχαμε μια τεράστια επιτυχία.

Η. Μήλλας: Άλλωστε μπορεί ποτέ τέτοιες λογικές να μη γίνουν πλειοψηφία. Αυτό όμως δεν θα πρέπει να μας αποτρέπει από το να προσπαθούμε.

Φ.Ε.: Πάντως, προφανώς, λογική προέκταση της κατεύθυνσης που περιγράφετε είναι αλλαγές θεσμικές και ιδεολογικές στην ευρύτερη κοινωνία. Για παράδειγμα, ακόμη και αν σε έναν ακαδημαϊκό κύκλο κάποιοι ιστορικοί συγγράψουν μια μη εθνικιστική ιστορία, ακόμη και αν αυτή γνωρίσει ευρύτερη αποδοχή στην ακαδημαϊκή κοινότητα, δε μου φαίνεται εύλογο να υποθέσουμε ότι στη βάση αυτής της ιστορίας θα αναθεωρηθούν τα προγράμματα σπουδών και τα βιβλία του σχολείου. Ή κάνω λάθος;

Χ. Μπερκτάι: Πρέπει να το δούμε αυτό σε μια χρονική προοπτική που μπορεί να είναι πολύ μακρά. Σίγουρα δεν μπορεί να γίνει από τη μία στιγμή στην άλλη. Και πάντως στο παράδειγμα που αναφέρατε υπάρχει η περίπτωση της Γαλλίας και της Γερμανίας που όπως είναι γνωστό γνώρισαν φοβερούς πολέμους και απύθμενο μίσος, και όμως από το 1945 και μετά τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά, χωρίς φυσικά να υπονοώ πως δεν υπάρχει εθνικισμός. Και ακριβώς τα σχολικά εγχειρίδια και των δύο χωρών είναι κοινώς αποδεκτά, πολυπολιτισμικά και δεν δαιμονοποιούν τον άλλο. Αλλά όλα αυτά χρειάζονται πολύ κόπο και θέληση για να επιτευχθούν και πάντως δεν μπορούν παρά να ξεκινήσουν στο πλαίσιο ενός ακαδημαϊκού περιβάλλοντος, δεν μπορούν να ξεκινήσουν στο επίπεδο της κοινής γνώμης. Σταδιακά όμως μπορεί να εξαπλωθεί στο επίπεδο της κοινωνίας πολιτών.

Η. Μήλλας: Συμφωνώ. Είναι σαφές ότι ο εθνικισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο και εκτός των άλλων αφορά την ανάγκη των ανθρώπων για μια ταυτότητα και συγκροτεί μια ιστορική αφήγηση. Το ζήτημα πρέπει να το δούμε σε πολλά επίπεδα. Ένα από αυτά είναι αυτό της τρέχουσας πολιτικής και των διμερών σχέσεων. Σε αυτό δεν μπορούμε να κάνουμε πολλά πράγματα. Μπορούμε όμως να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε και να αναλύσουμε το φαινόμενο. Και να έχουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Η επικοινωνία βεβαίως έχει αποτελέσματα όταν δεν υπάρχει η αίσθηση της απειλής από τον άλλο και αυτή την ψυχολογική παράμετρο δεν πρέπει να την υποτιμήσουμε.


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Του Σωτήρη Βανδώρου

 

Θάνος Λίποβατς:

 

Επιτέλους, «διαζύγιο»

Εκκλησίας – Κράτους

 

 

«Η εκκλησία δεν μπορεί να λειτουργεί στο όνομα όλων των Ελλήνων, τη στιγμή που υπάρχουν Έλληνες οι οποίοι δεν είναι ορθόδοξοι, ούτε καν χριστιανοί… Το έθνος εκπροσωπείτε από τους νόμιμα εκλεγμένους αντιπροσώπους του κι από κανέναν άλλο»

 

«Η Ενωμένη Ευρώπη είναι η μόνη δυνατότητα για τους λαούς της να επιζήσουν στις διαμορφωμένες συνθήκες παγκοσμιοποίησης… Αυτά που ακούγονται περί απώλειας της εθνικής ταυτότητας είναι άτοπα ανιστόρητα»

 

 

Ο Θάνος Λίποβατς είναι καθηγητής Πολιτικής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έχει σπουδάσει Φυσική στο Τεχνικό πανεπιστήμιο του Δυτικού Βερολίνου και Κοινωνιολογία, Οικονομία και Φιλοσοφία στο Ελεύθερο πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Στο ίδιο πανεπιστήμιο έκανε μεταπτυχιακές σπουδές Ψυχολογίας και διδακτορική διατριβή. Συνέχισε έρευνα και διδασκαλία στη Γαλλία και τη Γερμανία ως το 1987 οπότε και άρχισε να διδάσκει στο Πάντειο. Στα ελληνικά έχει δημοσιεύσει 5 επιστημονικά βιβλία και μια συλλογή με άρθρα του δημοσιευμένα στον ελληνικό τύπο. Στην ευρύτερη δημοσιότητα παρεμβαίνει συχνά με ομιλίες και αρθρογραφία πάνω σε επίκαιρα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Στη συνέντευξη που μας παραχώρησε αναφέρεται στο ζήτημα των σχέσεων εκκλησίας και κράτους, στους μετανάστες, στην ευρωπαϊκή ενοποίηση και την ελληνική ταυτότητα, στην κοινωνία πολιτών και την κρίση της πολιτικής.

 

Τελευταία, έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τη δημοσιότητα το ζήτημα των σχέσεων κράτους-Εκκλησίας, με αφορμή αφενός τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος και αφετέρου την εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου. Εσείς έχετε ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ του χωρισμού κράτους-Εκκλησίας. Θέλετε να μας εξηγήσετε που ακριβώς εντοπίζετε το πρόβλημα και τι προτείνετε;

¾         Κατ’ αρχάς, το πρόβλημα εντοπίζεται στο ίδιο το Σύνταγμα, το οποίο, ενώ στο άρθρο 3 αναφέρεται στην Ορθόδοξη Εκκλησία ως επικρατούσα θρησκεία, στο άρθρο 13 μιλά σαφώς για ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης κ.λπ. Δεν είναι όμως μόνο αυτό το ζήτημα. Έχουμε μια σειρά από μεταξικούς νόμους, οι οποίοι αφορούν θέματα προσηλυτισμού και οι οποίοι αντιτίθεται πλήρως στην ελευθερία της έκφρασης. Διότι πρέπει να δεχθούμε ότι κάθε κοινότητα έχει την ελευθερία να διαδώσει τις ιδέες και τις απόψεις της χωρίς φυσικά να συκοφαντεί ή να υβρίζει άλλες κοινότητες.

Υπάρχει επίσης μια σειρά άλλων προβλημάτων, όπως η διδασκαλία των θρησκευτικών στα σχολεία, ο πολιτικός γάμος, η πολιτική ταφή και βέβαια η πληρωμή των κληρικών από τους φόρους του Έλληνα πολίτη. Για όλους αυτούς τους λόγους, αλλά κυρίως για το ότι δεν πρέπει να επικρατήσει η νοοτροπία σύμφωνα με την οποία «γνήσιος» Έλληνας είναι μόνο ο ορθόδοξος Έλληνας, θεωρώ ότι επιβάλλεται να ξεκαθαρίσει το θέμα των σχέσεων κράτους και Εκκλησίας με τον πλήρη διαχωρισμό τους.

Τέλος, επαναλαμβάνω ότι δεν μπορεί να έχει την απαίτηση η Εκκλησία να εκπροσωπεί το έθνος. Το έθνος εκπροσωπείται από τους νόμιμα εκλεγμένους αντιπροσώπους του και από κανέναν άλλο.

Για το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες, τι έχετε να πείτε;

¾         Αυτό είναι απόρροια των προηγούμενων. Σε καμία χώρα της Ευρώπης δεν αναγράφεται το θρήσκευμα στις ταυτότητες και πρέπει οπωσδήποτε και στις ελληνικές να απαλειφθεί.

Από την άλλη, κύριε Λίποβιτς, γνωρίζουμε ότι ιστορικά υπάρχει μια άμεση σχέση ορθοδοξίας και έθνους και θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι το να καταγράφεται ως ιστορική πραγματικό στο ελληνικό Σύνταγμα δεν δημιουργεί πρόβλημα στη θρησκευτική ελευθερία.

¾         Ακούστε, είναι αδιανόητο –κατ’ εμέ- τέτοια πράγματα να περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα. Γιατί είναι δείκτες του πνεύματος του ίδιου του Συντάγματος κι έτσι στην προκειμένη περίπτωση είναι αντιδημοκρατικό και γιατί, εφόσον είναι γραμμένο, αποτελεί το κύριο νομιμοποιητικό επιχείρημα της εκκλησίας να θέλει να επικρατήσει ακόμη και σε βάρος των ατομικών δικαιωμάτων.

Για τον νέο Αρχιεπίσκοπο και για το διευρυμένο ρόλο που φαίνεται να διεκδικεί, τι γνώμη έχετε;

¾         Ο Αρχιεπίσκοπος, πέραν του ότι είναι βεβαρημένος από πολιτικές δηλώσεις και εκδηλώσεις από το παρελθόν, εκφράζεται μ’ έναν τρόπο που κανείς από τους προηγούμενους Αρχιεπισκόπους δεν έκανε. Προσπαθεί να καινοτομήσει, να το «παίξει» εθνάρχης χωρίς να σκεφθεί ότι δεν χρειαζόμαστε και δεν έχουμε ανάγκη από εθνάρχες.

Δεν μπορεί, λοιπόν, να μιλά στο όνομα όλων των Ελλήνων, τη στιγμή που υπάρχουν Έλληνες, οι οποίοι δεν είναι ορθόδοξοι, ούτε καν χριστιανοί. Να κάνω εδώ μια παρατήρηση, που κατά τη γνώμη μου, αποτελεί και την ουσία του προβλήματος.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι οι εθνικιστές δηλώνουν φανατικοί ορθόδοξοι και όλοι οι φανατικοί ορθόδοξοι, εθνικιστές.

Αν όμως φανεί ότι η εκκλησία εκπροσωπεί το εθνικό σύνολο, σημαίνει ότι αγνοεί εκ των προτέρων την ατομικότητα των μελών του έθνους. Εν τέλει, αντίκειται ακριβώς στην έννοια της ανεκτικότητας.

Μιλήσατε για ατομικότητα και ανεκτικότητα. Ας έρθουμε, λοιπόν, σε ένα άλλο ζήτημα. Πόσο η Ελλάδα είναι «ανεκτική» στο να υποδεχθεί τα πλήθη μεταναστών-προσφύγων που έχουν συρρεύσει στη χώρα μας, με δεδομένη τη διαδικασία νομιμοποίησης των λαθρομεταναστών που ξεκίνησε πριν από μερικούς μήνες αλλά και την έντονη ανησυχία της κοινής γνώμης σχετικά με την εγκληματικότητα που εμφανίζεται συνδεδεμένη με την παρουσία αλλοδαπών;

¾         Κατ’ αρχάς, εάν υπάρχει εγκληματικότητα και ξένων, οφείλεται στις μέχρι τώρα συνθήκες διαβίωσής τους στην Ελλάδα. Δηλαδή στην κατάσταση παρανομίας στην οποία βρίσκονται, χωρίς άδεια εργασίας, παραμονής κ.λπ.

Αυτό τώρα πάει να διορθωθεί με την πράσινη κάρτα εργασίας. Δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι εγκληματικά στοιχεία εισήλθαν στην Ελλάδα και οι αρχές της χώρας μας, όπως συνέβη σε όλη την Ευρώπη, στάθηκαν αδύναμες να εμποδίσουν την είσοδό τους.

Από ‘κει και πέρα, ο ρατσισμός που υπάρχει στην Ελλάδα έγκειται ακριβώς στο ότι ταυτίζεται η πλειονότητα των μεταναστών με αυτά τα λίγα εγκληματικά στοιχεία.

Βεβαίως, γνωρίζουμε ότι το ελληνικό κράτος είναι ανοργάνωτο και αναποτελεσματικό στο να περιφρουρεί τον πολίτη, όμως σημαντικό ρόλο έπαιξε και η δημαγωγία των εφημερίδων: κραυγές στις πρώτες σελίδες για την εγκληματικότητα των αλλοδαπών, ενώ όλοι ξέρουν καλά ότι και η εγκληματικότητα των ημεδαπών σημειώνει αντίστοιχη αύξηση.

Κύριε Λίποβατς, στις μέρες μας βλέπουμε να διαπερνά οριζόντια το πολιτικό φάσμα μια απομονωτική άποψη που φέρνει κοντά ανθρώπους από όλους τους πολιτικούς χώρους και υποστηρίζει την επιστροφή σ’ έναν ιδιότυπο εθνικισμό. Οι απόψεις αυτές έχουν σημαντική απήχηση στην ελληνική κοινωνία. Εσείς όμως τις επικρίνετε σφόδρα. Εξηγήστε μας τις θέσεις σας.

¾         Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Η απήχηση αυτών των απόψεων είναι σημαντική διότι ακριβώς ενεργοποιούν τα αμυντικά ανακλαστικά των νεοελλήνων, τα οποία υπάρχουν από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους.

Αυτά τα σύνδρομα μας ταλαιπωρούν ακόμη και σήμερα γιατί ποτέ δεν έγινε προσπάθεια να ξεπεραστούν. Την τελευταία δεκαετία και μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, του μακεδονικού προβλήματος κ.ά. όλα αυτά τα σύνδρομα βγήκαν στην επιφάνεια. Οι νεοέλληνες ποτέ δεν κατάλαβαν ότι η συμμετοχή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στο ΝΑΤΟ είναι εκείνα τα στηρίγματα που θα τους βοηθούσαν να αποδιώξουν την παραδοσιακά αμυντική στάση τους.

Βλέπουμε, λοιπόν, όλους αυτούς τους εθνικιστές να ωρύονται κυρίως κατά της Δύσης, εναντίον των συμμάχων και των εταίρων, να τους θεωρούν με λίγα λόγια εχθρούς. Κι αυτό είναι το παράδοξο της ιστορίας.

Ας έρθουμε στο ζήτημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Είναι, βεβαίως, πρώτα απ’ όλα μια οικονομική διαδικασία ταυτόχρονα όμως έχει μια σαφή πολιτική και πολιτισμική διάσταση, που θα γίνεται ολοένα και ποιο αισθητή. Τι προβλήματα και τι προοπτικές δημιουργεί η ευρωπαϊκή ενοποίηση σε σχέση με την εθνική ταυτότητα;

¾         Η έννοια της ενωμένης Ευρώπης δεν είναι οικονομική. Είναι κατ’ αρχήν πολιτική και πολιτισμική και κατόπιν οικονομική.

Μα τώρα η οικονομική ενοποίηση προχωρά.

¾         Ναι, όντως. Και δεν είναι κακό που προχωρά το κοινό νόμισμα. Κακό είναι ότι έχουν μείνει πίσω οι άλλες διαστάσεις της ενοποίησης.

Πρέπει να τονίσω δύο σημεία. Πρέπει οι Έλληνες να θεωρήσουν δεδομένο ότι δεν θα μπορέσουν να υπάρξουν εκτός Ευρώπης, ενώ σε ό,τι αφορά την οικονομία, η δραχμή δεν θα μπορούσε να σταθεί ούτε μια μέρα εκτός του Μηχανισμού συναλλαγματικών Ισοτιμιών.

Πέραν αυτών υπάρχουν σημαντικά κοινωνικά προβλήματα, υπάρχει ένα έλλειμμα στην «κοινωνική» Ευρώπη. Πρέπει να δοθεί μεγάλη έμφαση ώστε αυτά το έλλειμμα να περιοριστεί. Πρέπει όμως ν’ αλλάξει και η νοοτροπία των πολιτών. Ειδικά στην Ελλάδα χάσαμε 15 ολόκληρα χρόνια (1981-1996) και τώρα πρέπει μέσα σε 2-5 χρόνια να τα αναπληρώσουμε.

Οι αλλαγές που γίνονται θίγουν βέβαια πάρα πολλούς και αυτοί είναι που δημιουργούν τη δυσφορία εναντίον της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Εκεί εδράζεται η ξενοφοβία, η εχθρότητα εναντίον της Δύσης.

Βέβαια, όλα αυτά είναι φτηνή δημαγωγία στην οποία δυστυχώς συμμετέχει και η Ορθόδοξη Εκκλησία.

Η Ευρώπη, η ευρωπαϊκή ιδέα ήταν πάντα πλουραλιστική. Ο πλούτος της Ευρώπης είναι οι πολλοί λαοί της, οι πολλές κουλτούρες. Αυτό θα συνεχίσει βέβαια να υπάρχει και στο μέλλον. Αυτά που ακούγονται περί απώλειας της εθνικής ταυτότητας είναι άτοπα, ανιστόρητα.

Τέλος, η Ενωμένη Ευρώπη είναι η μόνη δυνατότητα για τους λαούς της να επιζήσουν στις διαμορφωμένες συνθήκες παγκοσμιοποίησης.

Ας σταθούμε λίγο στην αλλαγή νοοτροπίας που είπατε. Παρατηρούμε στην ελληνική κοινωνία δύο τάσεις, που είναι μάλιστα αντιφατικές. Έχουμε μια αποστροφή προς τα κόμματα και τις αντίστοιχες διαδικασίες, ενώ από την άλλη έχουμε μια ανάπτυξη της λεγόμενης «κοινωνίας πολιτών». Πως συσχετίζονται αυτά τα φαινόμενα και πως θα εξελιχθούν;

¾         Πρόκειται για ένα γενικό φαινόμενο που υπάρχει σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Η Ελλάδα, ως συνήθως καθυστερημένη, έχει ένα επιπλέον πρόβλημα στην ανάπτυξη της «κοινωνίας πολιτών». Πρόκειται για τον παραδοσιακό μικροαστικό ιντιβιντουαλισμό των Ελλήνων, οι οποίοι δεν μπορούν να συνεννοηθούν για πολύ απλά πράγματα λόγω του ανταγωνισμού.

Η «κοινωνία πολιτών» προϋποθέτει μεγάλη αυτοπειθαρχία διότι υπάρχουν πολλές ομάδες με διαφορετικούς ή ομοειδείς στόχους, πράγμα που με τη σειρά του προϋποθέτει η μια ομάδα να μην υποβλέπει την άλλη.

Αυτό δεν ξέρω πόσο μπορεί να επιτευχθεί στην Ελλάδα, δηλαδή αν θα βάλουμε στην άκρη τον παραδοσιακό «αρχηγισμό» και «παραγοντισμό».

Εν τέλει η «κοινωνία πολιτών» συμπυκνώνει στοιχεία που είναι ανεπαρκή στην ελληνική κοινωνία: αξιοπιστία, υπευθυνότητα, αυτοκριτική, ξεπέρασμα συνδρόμων απομονωτισμού, θέληση για συνεργασία με Έλληνες και ξένους.

Για τα κόμματα, πράγματι υπάρχει κούραση σ’ όλη την Ευρώπη. Όμως πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί γιατί άλλο η αμφισβήτηση της πολιτικής των συγκεκριμένων κομμάτων και άλλο η αμφισβήτηση του κομματικού, του δημοκρατικού δηλαδή συστήματος. Δεν πρέπει να πέφτουμε στην παγίδα της ακροδεξιάς, ρίχνοντας γενικό «ανάθεμα» στα κόμματα και τους πολιτικούς.

Συνολικά, λοιπόν, θεωρώ ότι οι ομάδες της «κοινωνίας πολιτών» πρέπει να ελέγχουν τα κόμματα και να δρουν κυρίως σε τοπικό επίπεδο.


ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

 

Ο Γιάννης Ξανθούλης θυμάται…

 

Διδότου και Ανδρέα Μεταξά

 

Στα φοιτητικά μου χρονιά μπορεί να ανακάλυψα αρκετά πράγματα, μπορεί να μπήκα με τις πολύ προσωπικές μου ταχύτητες σε ιδεολογικά και κυρίως αισθητικά τοπία ενθουσιασμένος από τη νεανική μου θολούρα, όμως τώρα που καβατζάρισα τον μισό αιώνα σκέφτομαι πως πάνω απ’ όλα ξεκαθάρισα την αισθηματική γεωγραφία της Αθήνας και ειδικά την αύρα της περιοχής, των οδών Ανδρέα Μεταξά και Διδότου που είναι και η συνέχεια η μεν της δε.

Μιλάμε πάντα για οριακές περιοχές Εξαρχείων και Νεάπολης που εκείνη την εποχή, στα μισά του ’60 και παρά πέρα, δεν είχαν τα σημερινά τους γνωρίσματα. Τουλάχιστον όχι τόσο έντονα. Τα Εξάρχεια μέχρι την οδό Στουρνάρη και προς την Μαυροματαίων ήταν μια καθωσπρέπει μεσοαστική παλαιοαθηναϊκή περιοχή. Το ίδιο και Νεάπολις. Υπήρχαν αρκετοί κλασικοί θερινοί κινηματογράφοι, μια αταξινόμητη φήμη για ποιητές και συγγραφείς που έζησαν στα πέριξ, όπως ο Παλαμάς στην Ασκληπιού, ο Λαπαθιώτης προς την Τοσίτσα, ο Μυριβήλης προς την οδό Ερεσού ή κάπου εκεί γύρω. Για μένα το ενδιαφέρον επικεντρώνονταν στην οδό Ανδρέα Μεταξά που κατοικούσε ως φοιτήτρια της Νομικής η κατόπιν σύζυγος μου, η πανέμορφη μέχρι σήμερα οδός Δελφών με τα νεοκλασικά που έζησε κάποιο διάστημα η Έλλη Λαμπέτη, η οδός Καλλιδρομίου που γνώριζα ότι σ’ ένα «βισκοντικής» φινέτσας σπίτι ζούσε ο Σταύρος Ξαρχάκος κι άλλα ανάλογα. Βρισκόμουνα επίμονα σε στάδιο αναζήτησης αλλά η Αθήνα με την συναισθηματική της ένταση εστιάζονταν κυρίως σ’ αυτές τις περιοχές. Για μένα. Κι έτσι πολλά χρόνια αργότερα όταν έψαξα για ένα πολύ προσωπικό χώρο, επέστρεψα σ’ αυτές τις γειτονιές και δημιούργησα ένα ας το πούμε studio σε κοντινή απόσταση από τη Διδότου, στην οδό Ιπποκράτους. Πολλές φορές, ειδικά τα ήρεμα απογεύματα όταν περπατώ στη Διδότου νιώθω όπως τότε επί φοιτητικών ημερών. Ξεγελιέμαι μάλιστα και κοιτώ στα κουδούνια των κτιρίων για ονόματα φίλων φοιτητών το ’60 που βεβαίως εξαφανίσθηκαν, εισπνέω αρώματα πανομοιότυπα με τα παλιά, οι νεραντζιές, οι δρόμοι, η νύχτα με καθησυχάζουν πως τίποτα δεν άλλαξε. Υπάρχει ακόμα και το μυστηριώδες μπαρ «Σορέντο» στη Διδότου…

Τα απογεύματα των Κυριακών η περιοχή αυτή είναι εξαιρετικά ήσυχη, μεσολαβεί ως μονωτικό και ο θαυμάσιος κήπος του Γαλλικού Ινστιτούτου μεγάλωσαν και τα δέντρα στην Διδότου. Από την Ανδρέα Μεταξά δεν περνώ τακτικά αλλά όποτε το φέρει ο δρόμος μου, σταματώ στον αριθμό 9 και διαβάζω τα ονόματα στα κουδούνια της πολυκατοικίας. Μόνο ο ηθοποιός-συγγραφέας Βασίλης Ανδρόπουλος εξακολουθεί να ζει εκεί. Χαιρετιόμαστε όταν θα συναντηθούμε αλλά σίγουρα δεν με θυμάται ως ερωτευμένο επισκέπτη του 1968.

Την αίσθηση τούτης της συγκεκριμένης περιοχής προσπάθησα να μεταφέρω σε μερικά από τα μυθιστορήματά μου όπως στα δύο πρόσφατα «Το τρένο με τις φράουλες» όπου η ηρωίδα μου μένει στην οδό Καλλιδρομίου και στο τελευταίο «….Ύστερα ήρθαν οι μέλισσες» που ο κεντρικός ήρωας έχει ένα σπίτι κοντά στη Διδότου προς την οδό Σίνα. Αλλά και το 1991 που έγραψα το βιβλίο «το ροζ που δεν ξέχασα» οι ήρωες ζουν στην Ασκληπιού και στην Αραχώβης και Ιπποκράτους γωνία. Όλα αυτά μου προσφέρουν την ψευδαίσθηση μιας διαρκούς «φοιτητικής» νεότητας αν και δεν υπήρξα ποτέ εραστής της σχολικής ζωής και γενικά των εκπαιδευτικών αναμνήσεων. Παρ’ όλα αυτά…

Ιούνιος 1998

 


ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΙΟΥΝΙΟΣ – ΙΟΥΛΙΟΣ 1998

ΤΕΥΧΟΣ 38

Της Σοφίας Λιάκου

 

ΧΑΡΙΣ ΑΛΕΞΙΟΥ

Η Μούσα της ελληνικής ψυχής

 

«…. Όταν με παίρνει ο Ρωμανός και με ταξιδεύει μέσα στη γη, δεν φοβάμαι το σκοτάδι, ούτε το κρύο. Και πως μπορώ να γίνομαι κι εγώ τόσο λεπτή και μικρή και περνάω μέσα απ’ αυτές τις μικρές τρύπες. Μυρίζουμε το χώμα κι ακούμε τους ανθρώπους που περπατάνε από πάνω μας, ανήσυχους, κουρασμένους, βιαστικούς κι όταν συναντηθούμε τη ρίζα κανενός φυτού, βάζουμε στοίχημα ποιος θα βρει πρώτος τι φυτό είναι αυτό. Συνήθως είναι άγρια χόρτα. Μ[ αρέσει το χώμα και μ’ αρέσει να κυλιέμαι με το Ρωμανό, ώρες ολόκληρες. Τα νύχια μου γίνονται μαύρα, τα γόνατά μου ματώνουν, οι ώμοι μου γδέρνονται, αλλά το χώμα τα γιατρεύει όλα. Όταν μ’ αγκαλιάζει και γίνεται στρώμα πάνω στο σώμα μου, μεταμορφώνομαι και γίνονται ό,τι θέλω. Μόνο τα μάτια μου μπορεί να δει κανείς, κι από κει να καταλάβει, αν μπορεί, τι είμαι».

Γυναίκα γήινη, πλασμένη από πηλό και φωτιά, όπως το χώμα της Θήβας που γεννήθηκε. Ίσως στους δρόμους της γης της να αφουγκράστηκε πρώτη φορά, τους παλμούς του κόσμου όπως τους περιγράφει στην «Ατέλειωτη λέξη», το βιβλίο που έγραψε το 1989.

Τότε είχα ήδη διεισδύσει στην ψυχή μιας ακόμα γενιάς. Δείχνοντας στους νέους «ακροβάτες» την ηδονή του ισορροπιστή. Με τον ίδιο τρόπο που η δική της φωνή ισορροπεί στο λαϊκό, την μπαλάντα, το δημοτικό, το ρεμπέτικο, το έντεχνο, το σύγχρονο τραγούδι.

Είναι η ίδια φωνή που εγγράφει και εκφέρει την αγάπη, τον πόνο, τη χαρά, τις μνήμες του τόπου μας.

Άνθρωπος με ισχυρή θέληση και τόλμη. Κι ας αισθάνεται αμηχανία, όταν το ακούει. Αποτελεί μια ξεχωριστική περίπτωση λαϊκής – με την έννοια της ευρείας αποδοχής – ερμηνεύτριας που αντιτάχθηκε στην αρχική της εικόνα. Όλη αυτή η κίνηση άρχισε το 1986 με τη διεύρυνση του ρεπερτορίου της: από τον Θάνο Μικρούτσικο και τα «Απρόβλεπτα τραγούδια» σε ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκη μέχρι τον Paolo Conte.

Όταν κυκλοφόρησε το «Δι’ ευχών», αυτή η ανανέωση είχε μετουσιωθεί σε νέο εκφραστικό τρόπο. Τώρα πια έχει συντονίσει αυτή τη νέα έκφραση με τις προσωπικές της ευαισθησίες, γράφοντας η ίδια στίχους και μουσική. Ώριμη και απελευθερωμένη πλέον, αφορμάται από την προσωπική της διαδρομή για να αναφερθεί στην τέχνη. Μιλάει για τον εαυτό της στο δεύτερο πρόσωπο. Αποστασιοποιείται σαν να πρόκειται για άλλους, λέγοντας αλήθειες: «δεν θέλω να γίνω το ολόγραμμα της Αλεξίου».

Η Χαρούλα είναι μαζί μας.

 

-           Τον τελευταίο χρόνο, το σημείο αναφοράς της δραστηριότητάς σας έχει μετατεθεί εκτός συνόρων: πρόσφατες συναυλίες με τον Ν. Παπάζογλου στην Αμερική, δίσκος προετοιμασμένος και ηχογραφημένος, κατά το μεγαλύτερο μέρος του, στο Παρίσι.

Οι συναυλίες αν είναι κάτι που γίνεται χρόνια. Κάθε δύο – τρία χρόνια γίνεται μια περιοδεία άλλοτε στην Αμερική, άλλοτε στην Αυστραλία, άλλοτε στην Ευρώπη. Δεν είναι ότι έχω μεταφέρει ένα μέρος της δουλειάς μου στο εξωτερικό. Απλώς τον τελευταίο χρόνο που έχω νοικιάσει ένα διαμερισματάκι στο Παρίσι, έδωσα τη δυνατότητα στον εαυτό μου να αποσυρθεί λίγο από τα πράγματα, να ζήσω καινούργιες παραστάσεις. Γιατί, κακά τα ψέματα, τόσα χρόνια μέσα σ’ αυτή τη δουλειά, έρχονται και στιγμές που αισθάνεσαι ότι έχεις κλείσει κύκλους δουλειάς και αναρωτιέσαι τι θα κάνεις. Οπότε έδωσα αυτή τη δυνατότητα στον εαυτό μου να ζήσει αλλού, σ’ ένα περιβάλλον που έχω μια οικειότητα, σε μια που μου αρέσει. Έχοντας αυτό το σπίτι μπορούσα να ζήσω διαφορετικά, δηλαδή να έχω τις ευκολίες μου, να δουλέψω, να έχω το πιάνο, την κιθάρα μου.

-           Τα τραγούδια τα γράψατε εκεί;

Δούλεψα κι εκεί. Τα έφτιαξα εδώ αλλά πάντα υπάρχουν κενά, οπότε το διάστημα που έμεινα εκεί, ολοκλήρωσα τη δουλειά μου, σε σχέση με τη συγγραφή της. Το στούντιο που ηχογράφησα, βρίσκεται στο Παρίσι και αυτή ήταν μια άλλη δυνατότητα που μου έδωσε η δισκογραφική εταιρεία που είμαι. Βεβαίως, και η δουλειά της ηχογράφησης ξεκίνησε από εδώ γιατί έπρεπε να συνεργαστώ και με τους Έλληνες μουσικούς. Κάποιου δούλεψαν εδώ και κάποιοι ήρθαν στο Παρίσι, δηλαδή ο Χάρης Ανδρεάδης που έχει ενορχηστρώσει τα τραγούδια και ο Γιάννης σπάθας που παίζει όλες τις κιθάρες εκτός από κλασική, που παίζει ο Χρήστος Περτσινίδης. Δεν ήταν δυνατόν να μεταφέρω όλους τους Έλληνες μουσικούς. Κι έτσι δουλέψαμε σε δύο περιόδους: Παραδοσιακά όργανα, μπουζούκια, βιολί, ακορντεόν, γράφτηκαν εδώ και εκεί ήρθαν οι μουσικοί που δεν ήταν Έλληνες, αλλά δεν ήταν και Γάλλοι!

-           Τόπος συνάντησης ήταν η Γαλλία;

Βέβαια… Ο Arto Tuncbouaciyan από τους Night Ark είναι Αρμένιος, που ήρθε από τη Νέα Υόρκη. Ο Manu Katche και ο Pino Palladino ήρθαν από το Λονδίνο. Και ο Bjorn Artechaug ήρθε από τη Νορβηγία.

-           Ποια ανάγκη υπαγόρευση τη συνύπαρξη Ελλήνων και ξένων μουσικών;

Αυτοί οι άνθρωποι είναι αστέρια μέσα στη μουσική. Ήθελα μια και θα έκανα τη δουλειά μου εκεί – υπήρχε η σκέψη ακόμα και αν ολοκληρωνόταν εδώ, να χρησιμοποιούσαμε μουσικούς που τους ήξερα και τους θαύμαζα –να συνεργαστώ με αυτούς τους μουσικούς, γιατί έχουν κινηθεί τόσο πλατιά μέσα στην παγκόσμια μουσική που ήθελα να μου δώσουν ένα δικό τους χρώμα, ένα δικό τους τρόπο. Καμιά φορά αισθανόμαστε λίγο παγιδευμένοι με τον τρόπο που παίζουμε, με τον τρόπο που τραγουδάμε. Και εγώ η ίδια ακόμη αναζητώ έναν καινούργιο τρόπο που να φρεσκάρει καταρχάς τη διάθεσή μου. Και υπάρχουν αυτοί οι τρόποι. Καμιά φορά, όμως, εγκλωβιζόμαστε και κάνουμε τη δική μας μανιέρα. Όσο πιο πολύ δουλεύεις πάνω σ’ αυτή και όσο πιο πολλά χρόνια κάνεις αυτή τη δουλειά, παγιδεύεσαι σε αυτόν τον πολύ συγκεκριμένο εκφραστικό τρόπο, που δημιουργεί ένα συγκεκριμένο στυλ. Και αυτή τη μανιέρα δεν την καταλαβαίνεις όταν την κάνεις. Οπότε αυτό το φρεσκάρισμα ήθελα να εισπράξω και από τους μουσικούς. Δουλεύοντας με αυτούς τους ανθρώπους, αισθανόμουνα ότι ανανεώνω τη δική μου ερμηνεία.

-           Και οι ξένοι, κυρίως, μουσικοί εκφέρουν και εκπροσωπούν μια άλλη αισθητική, διαφορετική από τη δική μας.

Προσπάθησαν να προσεγγίσουν τη δική μας μουσική, που τους ήταν άγνωστη, καθώς γνωρίζουν το «τεσσάρι» (ενν. το ρυθμό των 4/4) χορευτικής μουσικής ή ακουστικής μπαλάντας. Το 9/8, ακόμα και ένα bolero ήταν κάτι σχεδόν… εξωτικό για αυτούς.

-           Μια και αναφερόμαστε στον τόπο ολοκλήρωσης της δουλειάς, πρέπει να πούμε ότι ο έρωτας με το Παρίσι ξεκίνησε, δημοσίως τουλάχιστον, την άνοιξη του 1986, όταν τραγουδήσατε το «Quand on da que lamour» του J. Brell στο Theatre de la Ville και αποσπάσατε διθυραμβικές κριτικές («Η φωνή της Ελλάδας» - Liberation, «Η Χάρις της Ελλάδας» - La Croix).

Ο έρωτας ξεκίνησε από παλιά. Από παιδί είχα αδυναμία στο Παρίσι, από τα εννιά μου χρόνια που άρχισα να μαθαίνω γαλλικά. Και το επισκέπτομαι πάρα πολλά χρόνια. Από το ’86, που πρωτοεμφανίστηκα στο Παρίσι και άρεσε πολύ η δουλειά μου, επιστρέφω πολύ συχνά.

-           Στο cd που έχει καταγραφεί αυτή η πρώτη εμφάνιση στο Παρίσι το ’86, ακούγονται στο τέλους του τραγουδιού του J. Brell τα ενθουσιώδη χειροκροτήματα του κοινού.

Τους εντυπωσίασε ο τρόπος που το τραγούδησα. Έκανα τη μαθητεία, τη σπουδή μου πάνω σ’ αυτό το τραγούδι, ακούγοντας τον ίδιο τον Brell, γιατί έχουν γίνει χιλιάδες διασκευές. Μέχρι που τα έχει τραγουδήσει στην αγγλική γλώσσα, ο F. Sinatra. Οπότε τους συγκίνησε γιατί ο δικός μου τρόπος ήταν πιο κοντά στην ερμηνεία του J. Brell.

-           Και η σύνθεση τραγουδιών είναι μια εξίσου παλιά υπόθεση. Το πρώτο δικό σας τραγούδι ηχογραφήθηκε με τη φωνή του Β. Παπακωνσταντίνου, το 1978.

Δουλεύαμε με τον Βασίλη τότε στη «Διαγώνιο» και ετοίμαζε ένα δίσκο. Άκουγε που έπαιζα το τραγούδι στην κιθάρα και ήθελε να το τραγουδήσει. Δεν μπορώ να πω ότι ήταν φανταστικά τραγούδια. Ήταν οι πρώτες δοκιμές που έκανα για να γράψω. Και μετά ήρθε η «Μπαλάντα της Ιφιγένειας».

-           Αυτή η πρώτη προσπάθεια πέρασε απαρατήρητη τότε, την εποχή των ολοκληρωμένων έργων; Ήταν η εποχή που δεν συνηθίζονταν να γράφει ένας τραγουδιστής για έναν συνάδελφό του.

Νομίζω όχι. Και εγώ τότε έκανα όλο το δίσκο κυρίως με έναν συνθέτη. Αργότερα που έκανα πολυσυλλεκτικό δίσκο, είχα την δυνατότητα να βάλω ένα δικό μου τραγούδι. Μέχρι τότε, δεν έγραφα τραγούδια και συγχρόνως ήμουνα πιο δειλή, συνεσταλμένη. Ντρεπόμουνα να σταθώ απέναντι σε έναν πολύ καταξιωμένο συνθέτη και να θελήσω να βάλω δική μου μουσική μέσα στο δίσκο.

Πάντως δεν είναι αυτό το θέμα. Με το Βασίλη ήμασταν φίλοι, συνεργάτες, ήθελε να πει το τραγούδι και το είπε. Αν και νομίζω ότι δεν ήταν αντάξιο του ονόματος και της αξίας του Βασίλη.

-           Ήταν ένα αξιοπρεπές τραγούδι.

Ναι, πιθανώς.

-           Περιμένατε αυτή την τόσο μεγάλη απήχηση των τραγουδιών της Νεφέλης;

Όχι, δεν την περίμενα. Ήμουνα «σίγουρη» ότι κάποιες ευαίσθητες χορδές θα τις αγγίξουν αυτά τα τραγούδια όπως άγγιξαν και τις δικές μου. Πίστευα ότι θα υπήρχαν και κάποιοι άλλοι άνθρωποι που θα τους μιλούσαν. Και νόμιζα ότι αυτό το κοινό ήταν πολύ πιο μικρό από ό,τι τελικά αποδείχθηκε.

-           Σας βαραίνει η ολοκληρωτική ευθύνη των τραγουδιών;

Βέβαια, με βαραίνει. είναι διπλή η ευθύνη μου, γιατί, όταν τραγουδάω τη δουλειά ενός συνθέτη, η ευθύνη μοιράζεται στον συνθέτη, το στιχουργό και τον τραγουδιστή. Βέβαια για την επιλογή του υλικού ευθύνεται αποκλειστικά ο τραγουδιστής. Όταν, όμως, είναι και οι συνθέσεις δικές σου, η ευθύνη είναι διπλή, επειδή έχεις τη δυνατότητα και την ευκολία πρόσβασης και επηρεασμού του κοινού. Έχεις ένα όπλο στα χέρια σου, τη φήμη σου, και αυτό πρέπει να το χειρίζεσαι με ευαισθησία.

-           Το γεγονός ότι συγκινείται τους νέους, αποτελεί κίνητρο δημιουργίας;

Απολύτως, το λέω με κεφαλαία αυτό. Θα ήταν πολύ δυσάρεστο για μένα και ξέρω ότι ο δρόμος, η πορεία μου εξελίσσεται σύμφωνα με τις ηλικίες των ανθρώπων. Δηλαδή μεγαλώνουμε και «γερνάμε» και μαζί γερνάει και το έργο μας. Είναι φοβερό κίνητρο να ξέρεις ότι απευθύνεσαι σε ανθρώπους που τώρα ανακαλύπτουν τη μουσική, τώρα διαμορφώνουν την αισθητική τους και κάνουν τις επιλογές τους. Και όταν βλέπεις ότι υπάρχει ενδιαφέρον από νεαρές ηλικίες, σημαίνει ότι το ίδιο σου το έργο είναι ζωντανό. Βέβαια, όταν γράφεις τα τραγούδια και έχεις συγκεκριμένες εμπειρίες από τη ζωή, έχεις συγκεκριμένο γούστο, η δουλειά σου αποπνέει, κατά κάποιο τρόπο, την ιστορία, τις εμπειρίες σου και την ηλικία σου. Και δεν είναι υποχρεωτικό να ταυτίζεται η αισθητική η δική σου με των νεότερων ανθρώπων. Υπάρχει όμως ένα αίσθημα το οποίο είναι το νεανικό στοιχείο. Αυτό δεν παλιώνει, δε γερνάει. Είναι, κυρίως, η διάθεση και ο τρόπος ζωής που παίζουν ρόλο. Δηλαδή αν είσαι ένας άνθρωπος που μετέχει συνεχώς στα πράγματα, σε ευαισθητοποιούν σημεία των καιρών, σε κάνουν να είσαι μέσα στο παιχνίδι της ζωής συνεχώς, τότε μπορείς να συνεχίσει το διάλογό σου με τους άλλους και τις σχέσεις σου. Τελικά, το επικίνδυνο σ’ αυτήν την υπόθεση της διασημότητας είναι ότι κινδυνεύει ο καλλιτέχνης να είναι το ολόγραμμά του. Δεν θα ήθελα ποτέ να καταλήξω να είμαι το ολόγραμμα της Αλεξίου.

-           Ποια άλλα κίνητρα σας παρακινούν να γράψετε ένα τραγούδι;

Όσο περνάει ο χρόνος και όσο γνωρίζω τη μουσική, τόσο αισθάνομαι ότι δεν έχω κάνει τίποτα. Αισθάνομαι πολλές φορές ότι δεν έχω προσεγγίσει τη μουσική όπως θα ‘πρεπε, παραδείγματος χάριν με τον τρόπο του Μ. Χατζιδάκι. Πάντοτε μέσα στη μουσική του, ήθελε ν’ αναδείξει την ποίηση, την ομορφιά και τον πλούτο της μουσικής. Η δική μου η θέση είναι διαφορετική ως τραγουδίστρια και ως άνθρωπος που ανεβαίνει στη σκηνή και έχει μπροστά του το κοινό και αντιμετωπίζει τις πωλήσεις των δίσκων, την επιτυχία και έχει να κάνει μ’ όλο αυτό το πράγμα που τον περιβάλλει και τον υπηρετεί αλά και τον υπηρετεί, γιατί είναι ένα μέρος του σταρ σύστεμ. Πολλές φορές δεν έχεις το καθαρό μυαλό να είσαι κοντά στην ουσία της μουσικής και βρίσκεσαι στην όχθη της εμπορικότητας. Πρέπει να υπηρετήσεις τελικά την εμπορικότητα και όχι την ίδια την ουσία. Αισθάνομαι ότι το παλεύω επειδή δεν έχω αφήσει αυτό το ποτάμι να με παρασύρει, όσο θα μπορούσε να με είχε παρασύρει, λόγω της επιτυχίας μου. Πολλές φορές έχω έρθει στο σημείο να θέλω να κλείσω τα παράθυρα, τις πόρτες και να βρεθώ με τον εαυτό μου, να επαναπροσδιοριστώ και να ξαναπάω στη βάση μου, στη μουσική. Αισθάνομαι ότι χάνομαι στη διαδικασία της προβολής της δουλειάς μου.

-           Και πρέπει να είναι φθοροποιός αυτή η διαδικασία για έναν καλλιτέχνη…

Είναι, βέβαια. Και συγχρόνως είναι αναγκαίο κακό, γιατί ο ερμηνευτής δεν είναι κλεισμένος στο δικό του χώρο, όπως ο συνθέτης. Θα πάει το τραγούδι έξω, στον κόσμο και έχει την αμεσότητα. Και αυτή η αμεσότητα, πολλές φορές, μπορεί να φθείρει την ουσία των πραγμάτων. Είναι όμως πολύ ισχυρή.

-           Το κοινό στηρίζει τις επιλογές σας. Υπήρξαν, όμως, κάποιοι κριτικοί που αμφισβήτησαν τις επιλογές σας προς το δυτικό ύψος. Ωστόσο, πριν από το «Δι’ ευχών» υπήρξαν τα «Απρόβλεπτα τραγούδια» με τον Χατζιδάκι και η δουλειά με τον Paolo Conte.

Και οι δουλειές με το Θάνο Μικρούτσικο. Τελικά όλες αυτές οι δουλειές είναι πρωτοποριακά στοιχεία. Και το γεγονός ότι ο Θ. Μικρούτσικος, το ’86, έγραψε, για πρώτη φορά, τραγούδια για μια τραγουδίστρια, χαρακτηρισμένη ως λαϊκή και γω τραγουδούσα πρώτη φορά τέτοιου είδους έντεχνες φόρμες, ήταν μια τομή.

-           Από όλα αυτά φαίνεται ότι δεν είστε μια ερμηνεύτρια που επαναπαύεται στα κεκτημένα. Επομένως τι συνέβη με τους κριτικούς εκείνη την εποχή;

Αυτοί οι δίσκοι που είχα κάνει, είχαν περισσότερο ακουστικό ήχο, δεν ήταν ηλεκτρικός. Εκείνο που σοκάρισε με το «Δι’ ευχών» ήταν ο ηλεκτρικός ήχος. Και όχι το ίδιο το τραγούδι. Εκείνο που φάνηκε επικίνδυνο στους ανθρώπους που νοιάζονται για το ελληνικό τραγούδι –οι κριτικοί του τραγουδιού κυρίως νοιάζονται για το ελληνικό τραγούδι- ήταν το ενδεχόμενο να χαθεί η αυθεντικότητα του ελληνικού τραγουδιού, καθώς μια τραγουδίστρια που εκφράζει το λαϊκό τραγούδι, «ξελογιάζεται» με ήχους που δεν είναι οικείοι. Πρώτα αυτό τους ενδιαφέρει και μετά η ανάγκη του ίδιου του καλλιτέχνη για το τι θέλει να κάνει. Εγώ δε βρήκα ότι ήταν ξένος ήχος η δουλειά που έκανα με τον Αντύπα και τη Νικολακοπούλου. Απλώς τόλμησα ν’ ακολουθήσω το γούστο μου, γιατί πραγματικά γοητεύτηκα από τις μουσικές αυτές και από τη Νικολακοπούλου, που δεν έδινε εξετάσεις εκείνη τη στιγμή, όπως ο Αντύπας. Τελικώς, αυτή η δουλειά την αγάπησαν και οι ίδιοι οι άνθρωποι που έδειξαν αυτή την ανησυχία στην αρχή. Και είδαν ότι μπορούν να συνυπάρχουν οι διαφορετικές απόψεις πάνω στη μουσική. Γιατί ήταν μια συγκεκριμένη άποψη αυτού του συνθέτη, που εξακολουθεί να είναι η ίδια. Δεν ήταν ένα πυροτέχνημα. Δεν τελείωσε εκεί. Και με την τελευταία δουλειά με την Άλκηστη δείχνει ότι είναι ένας συνθέτης που θα συνεχίσει να δημιουργεί. Απ΄ την άλλη, επειδή, τα τελευταία χρόνια κυριαρχεί το παραδοσιακού χρώματος τραγούδι με βάση το οποίο νεότεροι συνθέτες και τραγουδοποιοί γράφουν, δεν θεωρώ ότι είναι πανάκεια. Δηλαδή ένα τραγούδι πρέπει να είναι μπάλος, συρτός ή απτάλικο για να είναι ελληνικό. Τότε θα πρέπει να ακυρώσουμε τον Μ. Χατζιδάκι, τον Μ. Θεοδωράκη, να ακυρώσουμε μεγάλους συνθέτες που μας έκαναν να νοιώθουμε περήφανοι για το σύγχρονο έντεχνο τραγούδι.

-           Και πολλές δουλειές του Μ. Χατζιδάκι – καταπληκτικές μουσικές – δεν έχουν ακουστεί.

Ναι, γιατί δεν ήταν αγοραία η μουσική του Χατζιδάκι. Ήταν ένα άνθρωπος που μόλις πήγαινε να κάνει μόδα κάτι, το ακύρωνε. Ήταν αγνός άνθρωπος και εκεί ίσως ήταν το μεγαλείο του.

-           Ανάμεσα στο λαϊκό των δεκαετιών του '70 και του ’80 και το δυτικό ήχο των αρχών του ’90, αισθάνεστε ότι έχετε βρει τον τρόπο για να εκφράζεστε προσωπικά με τα δικά σας τραγούδια;

Νομίζω ότι τελικά αυτό που με απομάκρυνε κάποια στιγμή από το λαϊκό τραγούδι, επειδή έχω, κατά κάποιο τρόπο, κατηγορηθεί από ένα συγκεκριμένο χώρο που υπηρετεί το λαϊκό τραγούδι ότι άφησα το λαϊκό και έχω στραφεί στα «μοντέρνα», ήταν ένα πολύ συγκεκριμένο αίσθημα που έβγαινε μέσα από αυτό το είδος. Μια απαισιοδοξία που επαναλαμβανόταν και είχε να κάνει με τη μουσική και όχι μόνο με το λόγο του τραγουδιού. Και πολλές φορές δεν γνωρίζουμε τον τρόπο να το αλλάξουμε αυτό, δεν ξέρουμε τι μας φταίει. Οπότε έπρεπε να φύγω από εκεί, γιατί αναζητούσα μια υγεία. Αν είχα συνειδητοποιήσει αυτό που με ενοχλούσε στο λαϊκό τραγούδι, θα μπορούσα να το άλλαζα επιτόπου, μέσα από τις επιλογές μου. Αλλά κάτι είχε φθαρεί μέσα μου από αυτή την ιστορία και δεν ήθελα να το υπηρετήσω. Ο πιο υγιής τρόπος για μένα ήταν να φύγω, να το αφήσω, γιατί ήξερα τι αγαπάω από το λαϊκό τραγούδι. Και δεν μπορούσα να κόψω το δεσμό μου ούτε με το δημοτικό, ούτε με το λαϊκό τραγούδι. Δεν ήθελα όμως πια αυτή την ετικέτα της «λαϊκής τραγουδίστριας».

Δεν μ’ αφορούσε αυτή η υπόθεση. Άλλωστε, όλοι μας αγωνιζόμαστε για να ‘χουμε ελεύθερη σκέψη όχι μόνο στον τρόπο που δημιουργούμε τις σχέσεις μας με τη ζωή και τους ανθρώπους, αλλά και στις πνευματικές και αισθητικές επιλογές που κάνουμε. Έτσι, ήθελα να έχω την ελευθερία των επιλογών μου και φάνηκε τελικά ότι δεν έκανα πολλά λάθη γιατί, τελικά, για όνομα του Θεού, λάθη κάνουμε όλοι μας.

-           Το 1971 τραγουδήσατε για πρώτη φορά σε δίσκο το «Όταν πίνει μια γυναίκα» του Βασιλειάδη. Δεν ήταν λίγο βαρύ για ένα κορίτσι; Αισθανθήκατε αμηχανία;

Απίστευτα βαρύ, τόσο που πράγματι αισθανόμουν αμηχανία. Από τη μια κολακευόμουνα που λέγαν όλοι «τι καταπληκτικά που το τραγουδάει, τόσο νέα τραγουδίστρια» και ήταν πολύ δύσκολο τραγούδι. Από την άλλη, δεν μπορούσα να βγω στα παιδιά της δικής μου ηλικίας να τραγουδάω αυτό το τραγούδι. Κι έτσι έγινε επιτυχία, το τραγουδούσαν σε όλα τα μαγαζιά και εγώ δεν το έλεγα.

-           Για να αποδοθεί καλά το αίσθημα του τραγουδιού και να περάσει στον κόσμο, πρέπει ο τραγουδιστής να έχει ανάλογα βιώματα και μνήμες με ό,τι καταγράφουν οι στίχοι;

Όχι, νομίζω ότι είναι κάτι πιο εσωτερικό αυτή η ταύτιση του καλλιτέχνη με τις λέξεις. Να του μιλάνε και να μπορεί να τις εκφέρει έτσι ώστε να φαίνεται ότι περνάνε από μέσα του. Γιατί έχουμε πολλούς καλούς ερμηνευτές με καταπληκτική τεχνική αλλά δεν συμβαίνει τίποτα στην ψυχή τους. Και υπάρχουν άνθρωποι που δεν ξέρουν τίποτα, έχουν όμως το χάρισμα.

-           Οι εμπειρίες από τη δύσκολη ζωή των εφηβικών χρόνων επηρέασαν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίσατε την καριέρα σας;

Είναι γεγονός ότι έπρεπε να δουλεύω από μικρή. Όταν ένας άνθρωπος αναγκάζεται να μπει στον αγώνα της ζωής από μικρός, τη στιγμή αυτή δεν τον καταλαβαίνει. Έτσι πρέπει να κάνει. Αυτό μου στέρησε το παιχνίδι αλλά συγχρόνως με υποχρέωσε να αντιληφθώ πράγματα από τη ζωή πολύ πιο γρήγορα και άμεσα. Αυτό που με έχει επηρεάσει περισσότερο, στον τρόπο που τραγουδάω είναι, κυρίως, πράγματα τα οποία έχω κληρονομήσει από συμπεριφορές, από το περιβάλλον, από τον τρόπο που οι δικοί μου άνθρωποι έκφεραν τα τραγούδια. Κατάγομαι από μια οικογένεια που αγαπούσε πάρα πολύ τη μουσική. Κανένας δεν ασχολήθηκε επαγγελματικά. Αυτό, όμως, το πάθος που είχαν για τη μουσική μου τη μετέδωσαν. Και όταν βγήκα στη σκηνή να τραγουδήσω, ήταν σαν είχα κάνει μια θητεία. Η μητέρα μου τραγουδούσε τα ελαφρά της εποχής. Άρα το έντεχνο τραγούδι το πήρα από τη μητέρα μου.

-           Η τόλμη που έχει επιδείξει πολλές φορές στις επιλογές σας είναι στοιχείο της προσωπικότητάς σας ή ήρθε ως επίκτητο στοιχείο με τα χρόνια;

Όλες οι κινήσεις που έχω κάνει είναι από αυθόρμητες ως παρορμητικές. Τα λάθη μου έχουν γίνει με τις παρορμητικές κινήσεις, γιατί ενθουσιάζομαι εύκολα να φανερώνω τον ενθουσιασμό μου στους άλλους. Όταν κάτι με γοητεύει, γίνομαι σαν μικρό παιδί. Και μερικές φορές βιάζομαι. Άρα πολλά πράγματα δεν έχουν γίνει μετά από ώριμη σκέψη και σχεδιασμό. Μπορεί, όμως, να καταπιαστώ με κάτι, χωρίς να ‘χω στο νου μου ότι αυτό θα το βρω μπροστά μου κάποια στιγμή. Και όταν έρθει η στιγμή να γίνει, είμαι έτοιμη. Πριν εμφανιστώ με τον Paolo Conte, ήδη είχα μάθει τα τραγούδια του. Χρόνια τα άκουγα, τα τραγουδούσα, τον είχα ερευνήσει. Οπότε όταν ήρθε η στιγμή, ήμουνα έτοιμη γι’ αυτή τη συνεργασία. Και με αυτό τον τρόπο έχουν συμβεί και άλλα πράγματα. Όταν ξεκίνησα να τραγουδάω, δεν ήξερα τίποτα για το ρεμπέτικο και το σμυρνέικο. Απλώς μάζευα, η σπουδή που έκανα στο τραγούδι. Ήθελα να γνωρίσω καλά του Έλληνες συνθέτες. Κάθισα και έμαθα όλο τον Θεοδωράκη, όλο τον Χατζιδάκι. Το ίδιο έγινε και με το Θ. Μικρούτσικο.

-           Παλαιότερα είσασταν πιο εγκλωβισμένη στη δημόσια εικόνα σας;

Θα ‘λεγα ναι. Ήμουνα πιο άτολμη, πιο αναποφάσιστη… Και τελικά ναι, ήμουν πιο εγκλωβισμένη. Η πρώτη κίνηση απελευθέρωσης που έκανα, ήταν να κόψω τα μαλλιά μου. Και αυτή ήταν μια αυθόρμητη κίνηση. Έπρεπε να ξεκινήσω από αυτό που έβλεπα στον καθρέφτη. Αυτό το μοντέλο με τα μακριά μαλλιά και τις αφέλειες, που είχε αρχίσει να γίνεται μόδα από τις νεαρές τραγουδίστριες.

-           Ενηλικιωθήκατε σε μια δεκαετία που κυριαρχούσαν οι μύθοι. Σήμερα είναι η εποχή της απομυθοποίησης. Εσείς διατηρείτε τους προσωπικούς σας μύθους;

Τους διατηρώ. Ακόμα, όταν φτιάχνω ένα τραγούδι, σκέφτομαι πως θα το άκουγε ο Χατζιδάκις… Έχω ανάγκη τους μύθους. Αυτές τις κολόνες που σε στηρίζουν. Είναι τα μυαλά αυτά που υπάρχουν και λες ευτυχώς που υπάρχουν. Ένας άνθρωπος που έχει υπάρξει σημείο αναφοράς, σε κρατάει για να δίνεις λόγο κάπου. Έχεις ανάγκη τους δασκάλους. Αλλιώς, αν υπάρχουν γύρω σου μόνο κόλακες, δεν έχει νόημα.

-           Σας έχει επηρεάσει πολύ ο Χατζιδάκις;

Μ’ έχει επηρεάσει για αυτό που αντιπροσώπευε. Το συγκεκριμένο, δογματικό μερικές φορές, ήθος του μέσα στη μουσική. Ήταν ένας άνθρωπος με απίστευτο χιούμορ, που έκανε τη δουλειά του ακριβώς όπως ήθελε. Γι’ αυτό είναι σχολή ο Χατζιδάκις. Όχι μόνο για τον τρόπο που συνέθετε.

-           Οι πολιτικοποιημένοι καλλιτέχνες του χθες, σήμερα έχουν αποστασιοποιηθεί από τη δημόσια ζωή. Απλώς ιδιωτεύουν ή εκφράζονται πολιτικά με άλλους τρόπους;

Το πολιτικό τραγούδι πάντοτε έβγαινε μέσα από ανελεύθερα πολιτικά σχήματα. Όταν πρέπει να παλέψεις με τη χούντα, με τη λογοκρισία, υπάρχει άλλη ανάγκη. Και μόνο για την ελευθερία λόγου, έχεις υποχρέωση να πολεμήσεις. Όταν αλλάζει η κατάσταση δεν υπάρχει πια αυτή η ανάγκη. Μετά από την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ελλάδα, το πολιτικό τραγούδι, ως είδος, άρχισε να παρακμάζει. Ο πολιτικός λόγος είναι η πολιτική σκέψη, όμως, δεν θα σταματήσει ποτέ να υπάρχει. Απλώς δεν κυριαρχεί πια ο επαναστατικός τρόπος. Η κοινωνική και πολιτική κριτική που ασκείται μέσα από το τραγούδι δεν θα σταματήσει ποτέ.

-           Ο καλλιτέχνης έχει τη δυνατότητα να διαμορφώνει την αισθητική του κοινού ή όλα είναι πλέον θέμα δημοσίων σχέσεων;

Βέβαια, έχει τη δυνατότητα. Ακόμα και οι δημόσιες σχέσεις μπορεί να πηγαίνουν ανάλογα με την εικόνα, το προφίλ του καλλιτέχνη. Ακόμα και στους αντιστάρ καθορίζουν τον τρόπο που θα μιλήσουν, θα ντυθούν. Είναι και αυτό ένα είδος μάρκετινγκ και ας μη θέλουν να το παραδεχτούν. Δεν μπορείς, τελικά, να είσαι αγνός μέσα στη δουλειά.

-           Διαχωρίζεται η ψυχή του καλλιτέχνη από το έργο του;

Έχουν υπάρξει τέτοια παραδείγματα. Έχουν υπάρξει ιδιοφυΐες με τρομερό έργο και περίεργη ψυχή. Ίσως μια ανήσυχη και μαύρη ψυχή πολλές φορές ένα μεγαλείο και μια δύναμη. Ίσως μέσα από το έργο του, μέσα από την τέχνη του, να προσπαθεί να φωτίσει το σκοτάδι της ψυχής του.

-           Διαβάζετε ποίηση;

Όχι ιδιαίτερα. Προτιμώ την ιστορία, το παραμύθι, το διήγημα. Αρκετές φορές, όμως, ανατρέχω στην ποίηση, χωρίς να τη σπουδάζω. Προσπαθώ να φωτίσω τα  σημεία της δικής μου ψυχής.

-           Το «Ρομάντζο» από την τελευταία σας δουλειά μου θυμίζει τον στίχο του Γιάννη Ρίτσου: «Καθένας μονάχος πορεύεται στον έρωτα, τη δόξα και στο θάνατο».

Εντέλει μονάχος. Αλλά έχει κάνει τα πάντα για να μην είναι μονάχος. Και αξίζει αυτή η προσπάθεια.

-           Ποιους παλιούς τρόπους ζωής μπορούμε να αναβιώσουμε στις μεγαλουπόλεις;

Θα μπορούσαμε να αναβιώσουμε τη γειτονιά, την επικοινωνία με τη γειτονιά μας. Τώρα έχουμε φίλους που τους βλέπουμε σπάνια. Οι τρόποι ζωής αλλάζουν. Αυτό που δεν αλλάζει είναι ο ίδιος ο άνθρωπος και η σχέση του με τους άλλους. Ο,τι αφορά την επικοινωνία των ανθρώπων δεν υπάρχει λόγος ν’ αλλάξει. Ίσως πρέπει να γυρίσουμε σ’ αυτή την αίσθηση της συγγένειας.

-           Οι γονείς μας κληροδοτούν τα λάθη τους, τη μοίρα τους;

Ήρθε ένα πουλάκι και μου είπε αυτή τη σκέψη. Μπορεί και να συμβαίνει. Μακάρι όχι. Ήταν μια στιγμή σκοτεινή, θα έλεγα. Σίγουρα μας κληροδοτούν χαρακτήρες, συμπεριφορές. Μάλλον μας ακολουθεί ο τρόπος που ζήσαν οι δικοί μας άνθρωποι και οι επιλογές που έκαναν στη ζωή τους. Αυτά δεν μπορούμε να τα αγνοήσουμε. Πάντως, όλοι θέλουμε να γνωρίσουμε το παρελθόν που δεν ζήσαμε. Και θέλουμε να ξέρουμε ότι είμαστε καρποί χαράς, υγείας και ευτυχίας. Αυτό είναι μια τρομερή ανακούφιση. Δεν αντέχουμε να γνωρίζουμε μόνο την ταλαιπωρία των ανθρώπων. Όταν έκανα τη βουτιά και μου βγήκε αυτό το τραγούδι, αυτό το φως αναζητούσα. Ήθελα να είχα δει το χαμόγελο της μάνας μου.

-           Από αυτή την άποψη, η μοίρα σφραγίζει τη ζωή μας;

Δεν είμαι πολύ σίγουρη γι’ αυτό. Πολλές φορές το ‘χω πιστέψει, άλλες τόσες το ‘χω ακυρώσει. Νομίζω ότι είναι λάθος να είμαστε τόσο μοιρολατρικοί.

-           Τι σκέφτεστε όταν τραγουδάτε στη σκηνή;

Αισθάνομαι, δεν σκέφτομαι. Αν μεσολαβήσει σκέψη την ώρα που τραγουδάς τότε κάτι φταίει, δεν είσαι μέσα στο τραγούδι. Αν καταφέρω να απολαμβάνω τη μουσική, έχω πετύχει αυτό που κάνω εκείνη τη στιγμή. Δεν μπαίνω στην ιστορία του τραγουδιού., Το ίδιο το τραγούδι μεταμορφώνεται σε τέχνη. Αν συνδυάζονται όλα μαζί, δηλαδή το τραγούδι ταυτίζεται με το αίσθημά σου και την ίδια στιγμή συντονίζεται η τεχνική σου, η ορχήστρα σου, ο κόσμος, τότε έρχεται η μαγεία.